شانۆیەکی فەلسەفی

ژان پۆڵ سارتەر (١٩٠٥-١٩٨٠) تەنها بیر و دیدە فەلسەفییە بوونگەراییەکەی لە ڕێگای فەلسەفە و تێزە فەلسەفییەکانییەوە بڵاو نەدەکردەوە، بەڵکو رۆمان و دەقە شانۆنامەکانی ڕۆڵێکی گەورە و لە بەرچاوییان لە ژیانی فیکری ئەم فەیلەسوفەدا گێڕاوە. لە ساڵی ١٩٤٥دا، …

چەند باری سەرنجێک لەسەر ڕەوشی شانۆی کوردی

من سی ساڵە لەناو شانۆی ئەوروپیدام؛ سەرەتا وەک بینەر، دواتر ئەکتەر، یاریدەدەری دەرهێنەر، دەرهێنەر، دراماتۆرگ هەروەها مامۆستای شانۆ، کارم کردووە و کار دەکەم. بەردەوام پێیەکم لە بەرلین، پاریس، لەندەن و ستۆکهۆڵم بووە و ئەوەی نمایش کراوە، لەسەر هەم…

شانۆی کوردی و شانۆی هاوردە

بوون و نەبوونی شانۆی کوردی زۆر گفتوگۆی لەسەر کراوە و لەسەر دەکرێ. هەر لەم رووەوە، لێرە و لەوێ هەندێ کەس باسی شانۆی «هاوردە» و شانۆی «کوردی» ده‌که‌ن، زاراوەکان تێکەڵاو دەکەن، بێ هیچ بنەمایەکی زانستی هەندێک نمایش بە شانۆی «هاوردە» لە قەڵەم دەدەن و هەندێک…

ڕۆبەرت ویڵسۆن (١٩٤١- ٢٠٢٥)

دەرهێنەر و سێنۆگراڤەر و هونەرمەند و ئەندازیاری ئەمەریکی ڕۆبەرت ویڵسۆن، لە تەمەنی ٨٣ دا کۆچی دوایی کرد. یەکێک لە گەورە هونەرمەندەکانی ئەم سەدەیە، کە هونەری شانۆیی بە شێوەیەکی تەواو گشتگیر نوێ کردەوە و گەیاندیە ئاستێک، ببێتە خەونێک، کە بۆ نموونە…

“ئاڕاستەیەک بۆ تێگەیشتن لە دەقی شانۆیی”

,
لێکۆڵینەوەیەکی تیۆرییە، لە هەردوو دەقەکانی "بەرەو کەنار" و "لێکترازان"ی دانا ڕەئووف نووسینی: عەلی عوسمان یاقووب ئەم کتێبە ئاوەڕدانەوەیەکی هزری و ئێستاتیکییە، لە ژێر ڕۆشنایی چەمکە مۆدێرن و پۆستمۆدێرنەکان بۆ لێکۆڵینەوە و شڕۆڤەکردنێکی نوێ بۆ هەردوو دەقی "…

ژن و منداڵەکان لە تایکیدا، بەسەرهاتی جەنگێک لە ژیانی ڕۆژانەدا

"ژن و مندڵەکان لە تایکیدا" نمایشێکە لە قووڵایی جەنگەوە باسی جەنگمان بۆ دەکات، ئەو جەنگەی هیچ لایەک براوە نین و هەمیشە هەموو لایەنەکانی جەنگ، ئەوانەی براوەشن، هەر دۆڕوان. لەم نمایشەدا، سەر شانۆکە بە ٤٥ تۆن لم داپۆشراوە؛ بینەران بە تاریکی، بە زەح…

ڕۆمانی “١٩٨٤”  و دیستۆپیایەکی تۆتالیتار

ئەگەر "یۆتۆپیا" وێناکردنی دنیایەکی خەیاڵی و ئیدیالی بێت، ئەوە پێچەوانەکەی "دیستۆپیا"یە، کە گوزارشت له‌ دنیایه‌کی گه‌نده‌ڵ و به‌زه‌بر و تۆتالیتاری ده‌کات. مرۆڤ لە کۆمەڵگە "دیستۆپیاکاندا" لەژێر هەڕەشە و چاودێرییەکی ڕەهادایە و ڕاستییەکان هەمیشە لە گۆڕا…

خۆشەویستی و دابڕان لە چوارینەی “وه‌ك ئەوەی ژیان لەوێ بێت”

,
ئەژین فەهمی شانۆنامەی "وه‌ك ئەوەی ژیان لەوێ بێت" یەکێکە لە بەرهەمە نوێكانی نووسه‌ر و شانۆکار "دانا ڕەئووف"، ئەم بەرهەمە نوێیەی نووسەر، وه‌ك هونه‌رێكی درامیی به‌رز ده‌رده‌كه‌وێت. شانۆنامەکە لە چوار بەشدا: "له‌ كازیوه‌دا تاریك داهات،…

چێخەف و ٣٣ جار بوورانەوەکەی مایرهۆڵد

,
ئامادەکردن و وەرگێڕانی لە سویدییەوە دانا ڕەئووف هەر لەسەرەتاوە بە چ شێوەیەك دەتوانین، ئاماژە بۆ ئەوە بکەین، کە شانۆنامە ڤۆدڤێل۱ و یه‌کپه‌رده‌ییه‌کانی چێخەف هه‌نگاوێکن به‌ره‌و درامایاکی نوێ؟ ئەم دەقانە لە سەرەتادا زۆر بە ئاسانی، وەك نەم…

ئێرڤین پیسکاتۆر و شانۆی سیاسیی

,
جەنگی جیهانی یەکەم کۆمەڵگەیەکی توندوتیژی خوڵقاند و گوزەرانی خەڵکی سەرلەبەر ئاوەژووکردەوە. ئەم ژیانە نوێیە هەلومەرجێکی وای دروست کرد، کە ڕق و برسێتی و بێئومێدی و ڕەشبینی، وەکوو دەرئەنجامێکی ئەو شەڕە، باڵ بەسەر گوزەرانی خەڵکیدا بکێشن و ژیان ڕێچکەیە…

گەرداوەکەی شەکسپیر و بووکەڵەکانی “ئۆسکارشۆن”

دەکرێت، دەقێکی دەوڵەمەندی وەک "گەرداوەکە"ی شەکسپیر، تەنیا بە سێ ئەکتەر و حەوت بووکەڵە پێشکەش بکرێت؟ ئایا شەکسپیر، جگە لە دەقە شانۆییەکانی ئەو ڕۆڵەی بینیووە، کە دەرگایەکی تری بەڕووی هونەری شانۆدا کردبێتەوە؟ بە درێژایی مێژوو دەرهێنەرەکانی شانۆ چی لە دەقە…

دەروازەیەکی تیۆری بۆ تێگەیشتن لە شانۆ

هیچ هونەرێک هێندەی هونەری شانۆ لەناو تیۆردا کاری نەکردووە، هیچ ژانرێکی ئەدەبیش هێندەی دراما، لەسەر بنەماکانی تیۆر گەشەیەکی بەردەوامی بەخۆیەوە نەدیووە. هەموو پرۆسە پراکتیکییەکەی شانۆ لەنێو لاپەرەکانی کتێب و تێڕوانینێکی هزری و بۆچوونێکی تیۆرییەوە ب…

بێكێت و شانۆی پووچگەرایی

لە كۆتاییی چله‌کانی سه‌ده‌ی ڕابردوو بەدواوە ڕێبازی شانۆی پووچگەرایی لە پاریس گەشە دەكات. ئەم ڕێبازە لەدوای جەنگی جیهانی دووەمەوە لایەنگیران و نووسەرانی زیاتری لە دەور كۆ دەبێتەوە، بە هەمان شێوە دەروازەیەكی فەلسەفی و بنەمایەکی تیۆریی و ڕەخنە…

“بۆچی؟” دوا نمایشی پیتەر بروک

پیتەر بروک لە ساڵی ٢٠١٩ بە نمایشی بۆچی؟ لە شانۆی "بوف دو نورد" کۆتایی بە گەشتێکی شانۆیی زیاتر لە حەفتا ساڵی تەمەنی خۆی هێنا.١ بۆ قسە کردن لەسەر ئەم نمایشە، لەوە باشتر نییە، لەم گوتەیەی پیتەر بروک خۆیەوە دەست پێ بکەین: "من ئەم چیرۆکە بۆ ئێوە دەگێ…

فاوست و شەیتان, هاوپەیمانییەکی دووفاق

١ کەم شاکاری ئەدەبی هەن هێندەی درامای "فاوست"ی گۆتە، کاریگەری بەسەر بەشێکی گەورەی ئەدەب و هونەری جیهانییەوە هەبووبێت. ئەم شاکارە بە دێژایی مێژوو جێ دەستی بەسەر ئەدەب و شانۆی دنیاوە هەبووە و هەیە. "یوهان ڤۆڵڤگین گۆتە"۱ ١٧٤٩-١٨٣٢ لە سەرەتاکا…

زیندوومانه‌وه‌ی ده‌ق, خۆ نه‌به‌ستنه‌وه‌یه‌ به‌ كات و شوێنه‌وه‌ “مرۆڤە خۆڵەمێشییەکان” بە نموونە

,
نووسینی ئەژین فەهمی شانۆ، ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە پەروەردەکردن و بەرزکردنەوەی هۆشیاری تاک و کۆمەڵگەدا، هەروەها ڕۆڵی پردێکیش دەبینێت، بۆ پێوه‌ندی نێوان کولتوورە جوداوازه‌كان و باشترکردنی تێگەیشتنمان بەرامبەر یەکتری. ڕاستە هه‌نووكه‌ سەردەمی تەکن…