
گەشەی کارەکتەر
بابهتستریندبێرگ لە پێشەکییە بەناوبانگەکەیدا، کە بۆ شانۆنامەی (خاتوو ژۆلیا) نووسیویەتی، سەبارەت بە کارەکتەر دەڵێت: (وشەی "کارەکتەر" لەگەڵ بەسەرچوونی زەمەن زۆر مانای لەخۆ گرتووە. لە بنچینەدا گوایە ئەم وشەیە بە مانای خەسڵەتێکی زاڵ لە نەخۆشییەکی دە…

شانۆی نەرویژی لە ستۆکهۆڵم
بابهتتێڕوانینێک لە دوو نمایش
شانۆی نەرویژی لەنێو دەقە شانۆییەکانی ئیبسندا گەشە دەکات و لە دراماتۆرگییەکی تقلیدیەوە و لە ڕوانگەیەکی سیکۆلۆژییەوە بنەما گرینگەکانی ئەو شانۆیە ڕۆدەنێت. دواتر ئیبسن دەرگا بە ڕوی مۆدێرنەدا دەکاتەوە و کاریگەرییەکانی سنووری شانۆی نەرویژی…

بیرەوەری شارێک لەنێو خۆڵ و خاشاکدا
بابهت"ئۆکسیرنیخۆس"، شارێکی کۆنی میسری، گرێکی، ڕۆمانی بووە و لە دەوروبەری ٨٠٠ی زاینەوە ئاوەدان بووە و وەک شارێکی گەورە هەژمار کراوە، بەڵام بە هەر هۆیەکەوە بێ لەناو چووە، تەنانەت هیچ پاشماوە و شێونەوارێکی وایشی لێ نەماوەتەوە، کە شارەزایانی ئەو بوارە…

لە بەستێنی (مرۆڤە خۆڵەمێشییەکان) دا
بابهت, خوێندنهوه و ڕانانکارزان عەلی
دەقی شانۆیی (مرۆڤە خۆڵەمێشییەکان) لە نوسینی کاک دانا ڕەئووف، لە ساڵی ٢٠٢٥ دا بە هاوبەشی لە لایەن هەردوو ناوەندی ڕەهەند و کەپرەوە لە دووتوێی ١٠٠ لاپەڕەدا بڵاوکراوەتەوە. هاوپێچ لەگەڵ دەقەکەشدا، وتارێکی نوسەر کراوە بە پاشکۆی کتێب…

ژیانی پڕ لە هەڵەت و داهێنەرانەی شانۆنامەنووسێک
بابهت, خوێندنهوه و ڕانانتیشکێک بۆ سەر کتێبی “ئاوگوست ستریندبێرگ”
خوێندنەوەی: سەردەم
“بە تاسە و تامەزرۆیی بەهەشتەوە لە دایک بووم، وەک منداڵێک بۆ قێزەونیی بوون گریام. هەستم دەکرد لە نێو خزم و کەسوکار و کۆمەڵگەدا بێگانەم. هەر لە سەردەمی منداڵیمەوە بە دوای خودای خۆمد…

شانۆیەکی فەلسەفی
بابهتژان پۆڵ سارتەر (١٩٠٥-١٩٨٠) تەنها بیر و دیدە فەلسەفییە بوونگەراییەکەی لە ڕێگای فەلسەفە و تێزە فەلسەفییەکانییەوە بڵاو نەدەکردەوە، بەڵکو رۆمان و دەقە شانۆنامەکانی ڕۆڵێکی گەورە و لە بەرچاوییان لە ژیانی فیکری ئەم فەیلەسوفەدا گێڕاوە.
لە ساڵی ١٩٤٥دا، …

چەند باری سەرنجێک لەسەر ڕەوشی شانۆی کوردی
بابهتمن سی ساڵە لەناو شانۆی ئەوروپیدام؛ سەرەتا وەک بینەر، دواتر ئەکتەر، یاریدەدەری دەرهێنەر، دەرهێنەر، دراماتۆرگ هەروەها مامۆستای شانۆ، کارم کردووە و کار دەکەم. بەردەوام پێیەکم لە بەرلین، پاریس، لەندەن و ستۆکهۆڵم بووە و ئەوەی نمایش کراوە، لەسەر هەم…

شانۆی کوردی و شانۆی هاوردە
بابهت
بوون و نەبوونی شانۆی کوردی زۆر گفتوگۆی لەسەر کراوە و لەسەر دەکرێ. هەر لەم رووەوە، لێرە و لەوێ هەندێ کەس باسی شانۆی «هاوردە» و شانۆی «کوردی» دهکهن، زاراوەکان تێکەڵاو دەکەن، بێ هیچ بنەمایەکی زانستی هەندێک نمایش بە شانۆی «هاوردە» لە قەڵەم دەدەن و هەندێک…

ڕۆبەرت ویڵسۆن (١٩٤١- ٢٠٢٥)
بابهت
دەرهێنەر و سێنۆگراڤەر و هونەرمەند و ئەندازیاری ئەمەریکی ڕۆبەرت ویڵسۆن، لە تەمەنی ٨٣ دا کۆچی دوایی کرد. یەکێک لە گەورە هونەرمەندەکانی ئەم سەدەیە، کە هونەری شانۆیی بە شێوەیەکی تەواو گشتگیر نوێ کردەوە و گەیاندیە ئاستێک، ببێتە خەونێک، کە بۆ نموونە…

“ئاڕاستەیەک بۆ تێگەیشتن لە دەقی شانۆیی”
بابهت, خوێندنهوه و ڕانانلێکۆڵینەوەیەکی تیۆرییە، لە هەردوو دەقەکانی "بەرەو کەنار" و "لێکترازان"ی دانا ڕەئووف
نووسینی: عەلی عوسمان یاقووب
ئەم کتێبە ئاوەڕدانەوەیەکی هزری و ئێستاتیکییە، لە ژێر ڕۆشنایی چەمکە مۆدێرن و پۆستمۆدێرنەکان بۆ لێکۆڵینەوە و شڕۆڤەکردنێکی نوێ بۆ هەردوو دەقی "…

ژن و منداڵەکان لە تایکیدا، بەسەرهاتی جەنگێک لە ژیانی ڕۆژانەدا
بابهت"ژن و مندڵەکان لە تایکیدا" نمایشێکە لە قووڵایی جەنگەوە باسی جەنگمان بۆ دەکات، ئەو جەنگەی هیچ لایەک براوە نین و هەمیشە هەموو لایەنەکانی جەنگ، ئەوانەی براوەشن، هەر دۆڕوان. لەم نمایشەدا، سەر شانۆکە بە ٤٥ تۆن لم داپۆشراوە؛ بینەران بە تاریکی، بە زەح…

ڕۆمانی “١٩٨٤” و دیستۆپیایەکی تۆتالیتار
بابهتئەگەر "یۆتۆپیا" وێناکردنی دنیایەکی خەیاڵی و ئیدیالی بێت، ئەوە پێچەوانەکەی "دیستۆپیا"یە، کە گوزارشت له دنیایهکی گهندهڵ و بهزهبر و تۆتالیتاری دهکات. مرۆڤ لە کۆمەڵگە "دیستۆپیاکاندا" لەژێر هەڕەشە و چاودێرییەکی ڕەهادایە و ڕاستییەکان هەمیشە لە گۆڕا…

خۆشەویستی و دابڕان لە چوارینەی “وهك ئەوەی ژیان لەوێ بێت”
بابهت, خوێندنهوه و ڕانان
ئەژین فەهمی
شانۆنامەی "وهك ئەوەی ژیان لەوێ بێت" یەکێکە لە بەرهەمە نوێكانی نووسهر و شانۆکار "دانا ڕەئووف"، ئەم بەرهەمە نوێیەی نووسەر، وهك هونهرێكی درامیی بهرز دهردهكهوێت. شانۆنامەکە لە چوار بەشدا: "له كازیوهدا تاریك داهات،…

چێخەف و ٣٣ جار بوورانەوەکەی مایرهۆڵد
بابهت, وهرگێڕانئامادەکردن و وەرگێڕانی لە سویدییەوە دانا ڕەئووف
هەر لەسەرەتاوە بە چ شێوەیەك دەتوانین، ئاماژە بۆ ئەوە بکەین، کە شانۆنامە ڤۆدڤێل۱ و یهکپهردهییهکانی چێخەف ههنگاوێکن بهرهو درامایاکی نوێ؟ ئەم دەقانە لە سەرەتادا زۆر بە ئاسانی، وەك نەم…

ئێرڤین پیسکاتۆر و شانۆی سیاسیی
بابهت, لێکۆڵینهوهجەنگی جیهانی یەکەم کۆمەڵگەیەکی توندوتیژی خوڵقاند و گوزەرانی خەڵکی سەرلەبەر ئاوەژووکردەوە. ئەم ژیانە نوێیە هەلومەرجێکی وای دروست کرد، کە ڕق و برسێتی و بێئومێدی و ڕەشبینی، وەکوو دەرئەنجامێکی ئەو شەڕە، باڵ بەسەر گوزەرانی خەڵکیدا بکێشن و ژیان ڕێچکەیە…

گەرداوەکەی شەکسپیر و بووکەڵەکانی “ئۆسکارشۆن”
بابهتدەکرێت، دەقێکی دەوڵەمەندی وەک "گەرداوەکە"ی شەکسپیر، تەنیا بە سێ ئەکتەر و حەوت بووکەڵە پێشکەش بکرێت؟ ئایا شەکسپیر، جگە لە دەقە شانۆییەکانی ئەو ڕۆڵەی بینیووە، کە دەرگایەکی تری بەڕووی هونەری شانۆدا کردبێتەوە؟ بە درێژایی مێژوو دەرهێنەرەکانی شانۆ چی لە دەقە…
