ئاوگوست ستریندبێرگ زمانحاڵی هەژاران

,
نووسینی: حەمەسەعید حەسەن ئاوگوست ستریندبێرگ: بیۆگرافیا و ڕاڤەکردن، کە دانا ڕەئووف نووسیویەتی و ٢٠١٩ ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند چاپی دووەمی بڵاو کردووەتەوە، کتێبێکە لەبارەی ژیاننامە و بەرهەمەکانی مەزنترین ئەدیبی سوێدەوە کە لە بوارەیلی نووسینی…

"بەدەم چاوەڕوانیی گۆدۆوە" لە وەرگێڕانێکی نوێدا

(نوێکردنەوەی زمان، یان لە چاوەڕوانییەکی بەردەوامدا) دەزگای (مۆدانیستە)، کە دەزگایەکی چاپ و بڵاوکردنەوەیە و گرینگی دەدات بە بڵاوکردنەوەی شاکارە کلاسیکییەکانی جیهان، سەرلەنوێ و بە وەرگێڕانێکی نوێوە، شانۆنامە بەنێوبانگەکەی ساموێل بێکێت ١٩٠٦-١٩٨٩ (بەدەم…

په‌یڤێك بۆ ڕۆمانی "هێرشه‌که‌ی سه‌ر ته‌رواده‌"

,
داستانی (ئەلیازە)ی هۆمیرۆس یەکێکە لە سەرچاوە کلاسیکییە دێرین و گەورەکانی کولتوور و ئەدەب و شانۆی گرێکی، هاوکات بنەمایەکی گرینگی ستراکتوری هەموو ئەدەب و شانۆی ئەوروپییە. بەپێی سەرچاوەکانی مێژووی ئەدەب، ئەلیازە لە ساڵەکانی ٧٠٠ ب. ز دا نووسراوە، بەڵام لە چ…

دانا ڕەئووف و من و تۆ لەگەڵ بادا

,
ھەر کارێکی ئەدەبی لەھەر بوارێکدا بنووسرێت، سەر بەھەر ژۆنرێیەک بێت، نووسەر دەیەوێت مەسیجێک بگەنێتە خوێنەرەکانی، پێم وایە ئەمە فەلسەفەی نووسینە... گەر تێکستێ ھەڵگری فەلسەفەیەک نەبێت، کە بونیادی دەقەکەی لەسەر دامەزراوە، بێگومان ئەو دەقە خاوەنی ھیچ گوت…

مرۆڤە نیگەرانەکان

ئینگمار بێرگمان ١٩١٨-٢٠٠٧ داهێنەرێکی بێ وێنە بووە، فیلمەکانی، بەرهەمە شانۆییەکانی و هەروەها وەک نووسەرێکیش، کولتوورێکی دەوڵەمەندی لە دوای خۆی بۆ دونیا بەجێ هێشتوە؛ هەر خۆی سیناریۆی فیلمه‌کانی دەنووسی و هەژموونێکی گەورەی بەسەر سینەمای جیهانی و…

ئەنتوان چیخەف لە پلاتۆنۆفەوە بۆ باخی ‌گێلاس, کتێبێک هاوشانی کتێبەکەی ژان کۆت (شکسپیر هاوچەخمانە)

نووسینی: سەدیق عەزیز ئەم کتێبەی کاک دانا، لە کتێبەکەی ژان کۆت، ئەگەر زیاتر نەبێت بە دڵناییەوە کەمترنیە. کورتە دیالۆگێکی نێوان من و کاک دانا لە (چاتێکدا) دانا: جا حەزەکەم شتێکی تریشت پێی بڵێم: دوای سالێک و دە مانگ لە کارێکی بەردەوام لە…

یاداشتەکانی شانۆنامەنووسێک

لاش نۆرێن لە ساڵی ٢٠٠٨دا، بەشی یەکەمی یاداشتەکانی خۆی بڵاودەکاتەوە و بە توندی هێرش دەکاتە سەر ناوەندە کلتووری و ڕۆشنبیرییەکەی سوێد، تەنانەت لە هاوڕێ و هاوپیشە و کەسە نزیکەکانی خۆیشی نابوێرێت. لەم ماوەیەیشدا، بەشی دووهەمی ئەم یاداشتانە بڵاودەک…

کامۆ و ڕۆمانی نامۆ و نەمایشێک

کارەکتەری (مورسۆ) لە ڕۆمانی (نامۆ)ی ئەلبێر کامۆدا، نامۆترین کەسی دونیایە. بۆ ئەو هەموو شتێک لە مەدارێکی پووچگەرادا دەسوڕێتەوە و هیچ شتێک، هیچ مانایەکی نییە. ئەگەرچی ئەو ژیان بەسەر دەبات، لەگەڵ شەپۆلی ڕۆژگاردا دەجوڵێتەوە، بەڵام رێسا و بنەماکانی کۆمەڵ…

لاش نۆرێن لە شەوێکی فەلسەفیدا

شانۆنامە نووسی سوێدی "لاش نۆرێن" لە دایک بووی ساڵی ١٩٤٤، لەسەرەتادا بە شیعر دەست پێ دەکات و لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا یەکەم دیوانە شیعری خۆی (لەیلاک، بەفر) بڵاودەکاتەوە. دواتر چەند دیوانێکی تر و ڕۆمان دەنووسێت، شیعر و پەخشان تێکەڵاو دەکات و دون…

ئەکتەری نەبینراو

ئەکتەری بەنەژاد ژاپۆنی (یۆشی ئۆدیا) پەنجا ساڵ زیاترە دەستی کردووە بە کاری پیشەیی خۆیی، سەرەتا وەک منداڵیک و دواتریش لە شانۆی کلاسیکی (نوو) و (کابووکی)دا کاری کردووە. بەرلەوەی وڵاتیش بەجێ بهێڵێت لەگەڵ نووسەر و شانۆنامەنووسی گەورەی ژاپۆنی (یوک…

پانتایی بۆش

(پانتایی بۆش)ی شانۆکاری جیهانی پیتەر بروک، یەکێکە لە کتێبە هەرە گرینگەکانی ئەم پەنجا ساڵەی دوایی. ئەم کتێبە لە دوو دەروازەوە لە شانۆ دەکۆڵێتەوە: لە سەرێکەوە بایەخی ڕۆڵی شانۆ لە کۆمەڵگادا ڕوون دەکاتەوە، لەسەرێکی تریشەوە کاریگەرێتی ڕۆڵی ئەکتە…

خاڵی وەرچەرخان

شانۆ، ئۆپێرا و فیلم (١٩٤٦-١٩٨٧) کە پیتەر بروک لە ساڵی ١٩٦٨دا کتێبی (پانتایی بۆش)ی بڵاوکردەوە، نەک هەر بووە جێگای سەرنج و گفتوگۆی تێکرای شانۆکارانی جیهان، بەڵکو زاراوەی (شانۆی بۆش)یشی داهێنا، کە تا ئێستا وەک چەمکێکی هونەری کاری لەسەر دەکات و کا…

دۆزەخ

ستریندبێرگ لە ساڵی ١٨٩٤دا لە ژنی دووەمی جیا دەبێتەوە و لە پاریس جێگیر دەبێت و دەیەوێت ئەم پایتەختە کولتوورییە بخاتە ژێر ڕکێفی خۆیەوە. سەرەتا چەند زنجیرە گوتارێک بڵاودەکاتەوە و شانۆنامەکانیشی لەسەر شانۆ گەورەکانی پاریس نەمایش دەکرێن و گفتووگۆیە…

گیۆرگ بویشنەر (شانۆنامە و دەقە پرۆسەئامێزەکان)

ساڵی پار دوو سەد ساڵ بەسەر لەدایک بوونی نووسەری ئەڵمانی (گیۆرگ بویشنەر) ١٨١٣-١٨٣٧دا تێپەر بوو، بەم بۆنەیەشەوە زۆربەی شانۆکانی جیهان دەقەکانیان نەمایش کردن و دەزگاکانیش سەرلەنوێ بەرهەمەکانیان چاپ کردوونەتەوە و کتێبی تازەشیان لەسەر ژیان و بەر…

هەر جارەی کتێبێک / شانۆی هونەریی

(فلادیمیر نمیرۆڤیچ دانچنکۆ) ١٨٥٩-١٩٤٣ دەست پێشخەری یەکەمی دامەزراندنی (شانۆی هونەریی مۆسکۆ)یە و هەر لەساڵی ١٨٩٧ەوە لەگەڵ ستانیسلاڤسکی ڕۆڵێکی گەورە دەگێڕێت لە بەڕێوەبردنی ئەم شانۆیەدا، کە سەرلەبەری شانۆی ڕووسی دەگۆڕێت و دواتریش کاریگەری بەسەر تێک…

ڕه‌وش و خوڵقان, سه‌فه‌رێکی ڕۆژێکی درێژ به‌ره‌و شه‌و, له‌ پرۆڤه‌وه‌ بۆ نه‌مایش

نووسینی: دانا ڕه‌ئوف دەزگای کاڵسۆن/ستۆکهۆڵم ده‌زگای کاڵسۆن له‌ سوێد له‌م چه‌ند ڕۆژه‌دا کتێبێکی لێکۆڵینه‌وه‌ی شانۆیی بۆ هونه‌رمه‌ند '' دانا ڕه‌ئوف '' به‌ناوی ( ڕه‌وش و خوڵقان ... سه‌فه‌ری ڕۆژێکی درێژ به‌ره‌و شه‌و ... له‌ پرۆڤه‌وه‌ بۆ نه‌مایش ) به‌چاپ گه…