واقیعیەتی چێخەف

شانۆنامەکانی ئەنتوان چێخەف بەشێکن لە ڕەوتی واقیعیەت لە شانۆی ئەوروپیدا، ئەوەی جێگای گومانیش نییە، کە چێخەف لە زۆر ڕووەوە واقیعیەتی شانۆنامەنووسەکانی ئەوروپای تێپەڕاندووە. چێخەف توانی مامەڵەیەکی بابەتیانە لەگەڵ واقیع بکات. ئەگەر بەشێکی زۆری ن…

پرۆمێسیۆسی کۆتوبەندکراو

لە سەرەتاوە ئەفسانەی، پرۆمێسیۆس پەیوەندیی بە ئاگرەوە هەبووە. بە پێی میتۆلۆژیای گرێکی، پرۆمێسیۆس ئاگری بۆ مرۆڤ دابین کردووە، (زیۆس)ی پادشای خواوەندەکان بەمە قایل نابێت و وەک سزایەک ئاگرەکە لە مرۆڤ دەسێنێتەوە، بەڵام پرۆمێسیۆس تاوانێکی تر دەکات…

(خەباتی من) لە ڕۆمانەوە بۆ شانۆ

(خەباتی من) ڕۆمانێکی گەورەی شەش بەشییە و لەسەر بیۆگرافیای نووسەرەکەی (کارڵ ئوڤە کناوسگۆرد)، کە نووسەرێکی هاوچەرخی نەرویژییە، ڕۆنراوە، ئێستا ئەم ڕۆمانە لەسەر شانۆی شاری ستۆکهۆڵم لە نەمایشێکی سەرنج ڕاکێشی شانۆییدا پێشکەش دەکرێت. ریژیسۆری ئەم پرۆژە…

ماسک, سێبەرەکانیشمان بدەرەوە

مرۆڤبوون پرۆسەیەکی درێژی لە دوانەهاتووی خوڵقاندنە. ئێمە بە بەردەوامی لە دروستکردن و دۆزینەوەی  خۆمان داین، زۆرجاریش ئەم پرۆسەی خۆدۆزینەوەیە بەپێی ستراکتور و بنەمایەکی دیاریکراو ڕێچکەی خۆی وەردەگرێت. وێنە سەرەتاییەکان و هێدمە دەروونییەکانمان فۆرمی مرۆڤبوونمان …

یاداشتەکان ناچاری ئامانجێکی نوێم دەکەن

,
لە سوێدییەوە کردوویەتی بە کوردی و پەراوێزی بۆ داناوە, کۆمیدیای فرانسیس (شانۆی نەتەوایەتی فەرەنسا) هەروەها دراماتنیش (شانۆی پادشایەتی لە ستۆکهۆڵم) خوازیارن لاش نۆرێن کاریان بۆ بکات. بەڵام، لە کاتێکدا ئەو بەردەوامە لەسەر نووسین؛ یاداشتەکان، دەقی…

شانۆی نەتەوایەتی

بیرۆکەی دامەزراندنی شانۆیەک، کە گوزارشت لە بیری نەتەوەیەک بکات، زۆر کۆنترە لەو تەوژمە ناشونالیزمیانەی لە ساڵانی ١٨٠٠ دەکانی ئەوروپادا سەریان هەڵداوە. چەمکی نەتەوایەتی شتێک بووە گوزارشتی لە ئەدەبێکی باڵا، بە تایبەتیش لە ئاستێکی بەرزی زمان کردووە و و…

لە هاپێنینگەوە بۆ پێرفۆرمێنس

لەساڵەکانی یەکەمی دوای جەنگی جیهانی یەکەمدا، دادایزم و هەندێک لە تەوژمەکانی تر هەوڵیان دا، فۆرمێکی نوێ بۆ هونەر بخولقێنن، کە بتوانێت داب و نەریتە شانۆییە باوەکەکان بشکێنێت. ئەنجامی ئەم هەوڵانەیش، زۆرجار لە ڕەوشێک یا ڕووداوێکی ساتە هەنووکەییەکەی…

مراوییە کێوییەکە و فێمێنیزم

ئەو پرسیارانەی هێنریک ئیبسن ١٨٢٨-١٩٠٦ لە هەزار و هەشت سەدەکاندا ورووژاندونی تا ئێستایش لە نێوەندەکانی گفتوگۆ و قسە لەسەرکردنی مەسەلە کۆمەڵایەتییەکاندا کۆن نەبوون و هەمیشە دەورووژێنەوە؛ پرسی ئافرەت، ڕاستگۆیی و درۆ لە ستراکتوری مەسەلەکانی خێزاندا…

تراجیدیای گرێکی و شەڕی تیرۆر

پیاوێک کچەکەی خۆی دەکاتە قوربانی، خۆی لەلایەن ژنەکەیەوە دەکوژرێت، کە ژنەکەیشی بەدەستی کوڕەکەی تۆڵەی لێ دەسەنرێتەوە و دەکوژرێت، بۆ ئەم تۆڵەسندنەوەیش، خوشکەکەی یارمەتی دەدات. هەمووشیان تاوانەکانیان لەبەر هۆکارێکی گرینگ ئەنجام دەدەن: خواوەندەک…

میشیما و مارکیسینان دی ساد

نووسەری ژاپۆنی یوکیو میشیما ١٩٢٥-١٩٧٠ لە دوا ساڵەکانی تەمەنیدا دەبێتە کەسێکی جەنگاوەر و ناشونالیستێکی توندڕەو و گروپێکی چەکدار لەژێر چاودێری و بەرەزامەندی حوکومەت دادەمەزرێنیت. لە ٢٥ی مانگی یانزەی ساڵی ١٩٧٠دا، لەگەڵ چەند گەنجێکی ئەو گروپەدا هێرش…

شەوی دوازدەهەم و کەرنەڤاڵێکی شانۆیی

شانۆنامەی (شەوی دوازدەهەم)ی شەکسپیر بۆ یەکەمجار لە مانگی دووی ساڵی ١٦٠٢دا لە هۆڵی (وایت هۆڵ) نەمایشکراوە. ئەم هۆڵە، کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری لەندەنەوە، ئێجگار گەورەیە و تاکو ئێستا وەکوو خۆی ماوە. کە ئێستایش (شەوی دوازدەهەم) لەسەر شانۆی پادشایەتی ل…

کۆتایی گەمە

زۆربەی تۆێژەرەوانی شانۆی هاوچەرخ لەسەر ئەوە ڕێککەوتوون، کە دووەم جەنگی جیهانی بنەمایەکی پتەوە بۆ دەقە شانۆییەکانی ساموێل بێکێت، چونکە برسێتی، نائومێدیی، مەرگ، نەمانی بەها پیرۆزەکان، کە دەرهاویشتەی جەنگەکە بوون، زەمینەیەکی لەباری دونیا ئاڵۆزەکەی ئەم…

ڕۆنیای کچەچەتە و شانۆی منداڵان

هیچ جێگای گومان نییە، کە ئەسترید لیندگرێن ١٩٠٧-٢٠٠٢ یەکێکە لە گەورەترین نووسەری ئەدەبی منداڵان و ڕۆمانەکانی بۆ زۆربەی زمانەکانی دونیا وەرگێڕدراون، لەوانەیش زمانی کوردی؛ دلاوەر قەرەداغی، فەرهاد شاکەلی، خەبات عارف و ئەنوەر قادر محەمەد... هتد بەشێک …

ئۆتێللۆیەکی هەمیشە مۆدێرن

شانۆنامەی ئۆتێللۆ لە ساڵی ١٦٠٤دا بۆ یەکەمجار لەسەر شانۆی گلوبن بەسەرکەوتنێکی جەماوەریی گەورەوە نەمایش کراوە و لە هەمان ساڵدا لە کۆشکی شاهانەیش نەمایش کراوەتەوە. شەکسپیر تراجیدیاکەی لەنێوان سێ کارەکتەری شانۆنامەکەدا: ئۆتێللۆ، دێزدەمۆنەی ژنی و یاگۆ…

چەمکی سیاسەت لە تراجیدیای گرێکیدا

مرۆڤ هەر لەسەرەتا بەراییەکانەوە ناچار بووە بە دوای وەڵامی ئەو پرسیارانەدا بگەڕێت، کە لە دەوری مەدارەکانی سیاسەت و موڕاڵ سواڕونەتەوە و باسی: چیرۆکی خوڵقاندنی دونیا، میتۆلۆژیا دێرینەکان، دەسەڵات، ڕاستی، فەرمانڕەوایی، ڕێسا، یاسا و سەربەستی دەکەن.…

دانا ڕه‌ئووف له‌ کتێبێکی لێکۆڵینه‌وه‌ی شانۆییدا بە زمانی ئینگلیزی

زنجیره‌ کتێبی "شانۆنووسه‌ نوێخوازه‌ هاوچه‌رخه‌کان"، له‌لایه‌ن‌ ده‌زگای"رۆتلێچ"، که‌ سه‌ر به‌ کۆمپانیای جیهانی "تێیله‌ر و فرانسیس"ه‌ له‌ به‌ریتانیا ده‌رده‌چێت. کۆمپانیاکه، جگه‌ له‌ به‌ریتانیا،‌ نووسینگه‌ی له‌ نیویۆرک، بۆکاراتۆن(فلۆریدا)، فلادیلفیا، سه‌نگافو…