
تێڕوانینێکی کورت سەبارەت بە مێتۆدی چێخهف له نووسیندا
بابهتهونەری ڕۆمان، لە ئەدەبی ڕووسیدا ڕۆڵێکی گرینگ و بەهایەکی گەورەی، نەک تەنها بۆ ئەدەبی ڕووسی، بەڵکوو بۆ تێکڕای ئەدەبی جیهانی هەبووە. ئەم هونەرە، بە تایبەتی ڕۆمانی ڕیالیزم، که هەر لە نیوەی ساڵەکانی ١٨٠٠ەکانەوە بۆ رووسەکان لە پرسە هەنووکەیی و مەسەل…

واقیع لە ژیانەوە بۆ ئەدەب، تێڕوانینێکی نوێ لە ژیان و ئەدەبی کافکا
بابهتلەم ماوەیەدا، ڕۆژنامە و گۆڤارە کولتوورییەکانی سوێد ڕانانی کتێبێکیان، کە بە سێ بەرگ لە ئەڵمانیا و بە زمانی ئەڵمانی لەسەر ژیان و بێوگرافیای فرانس کافکا ١٨٨٣ – ١٩٢٤ دەرچووە، بە تێر و تەسەلی کردووە. لەم کتێبەدا، جیا لە هەموو ئەو کتێبانەی تاکوو ئێستا لەسەر …

باخی گێلاس و رەوشی سیاسی ئەمڕۆی مۆسکۆ
بابهتباخی گێلاس، کە دوا دەقی چێخەف-ە و لە ساڵی ١٩٠٣ دا نووسیویەتی، هەمیشە بۆ ڕووسیا و بۆ جیهانیش شتگەلی نوێیان تێدایە و دەکرێت لە هەموو سەردەمێکدا نەمایش بکرێت و زۆر شتی تازەیش بەو ڕۆژەی نەمایشەکەی تیا پێشکەش دەکرێت، بڵێت. سانسور هەر لە سەردەمی چێخەف-ەوە لەم ڕا…

ژیانی وەستاو, گەڕانەوەیەکی تری لاش نۆرێن بۆ ژیان و مەرگ
بابهت
شانۆنامەنووسی سوێدی (لاش نۆرێن) دەقێکی تازەی خۆی (ژیانی وەستاو) لە شانۆی پادشایەتی پێشکەش دەکات. ئەم دەقە نوێیەی، کە هەر لە ریژی خۆیەتی، زیاتر سیناریۆیەکی درێژە و بە چەشنی نۆتەی مۆسیقا، گوزارشت لە ژیان و مەرگ لە ژیانی ڕۆژانە و هەرو…

دراماتۆرگ
بابهت
لەم سی چل ساڵەی دوایدا، پیشەی دراماتۆرگ لە شانۆکانی ئەوروپادا دەبێتە توخمێکی گرینگ و ڕۆژ بە بەرۆژیش پێگەی دراماتۆرگ پتەوتر دەبێت و تەنانەت ئێستا لە پەیمانگا و زانکۆکانی جیهاندا، وەک بەشێکی تایبەتمەند و سەربەخۆ دەخوێندرێت. دەستەواژە و چ…

رازگربە و دڵخۆشبە, گەشتێک بە دونیابینی و شیعری یەیتس-دا
بابهتشاعیری و شانۆنامەنووسی ئێرلەندی (ولیەم باتڵەر یەیتس) ١٨٦٥ – ١٩٣٩ یەکێکە لە گرینگترین شاعیرەکانی سەدەی ڕابردوو، خۆی شیعر بووە و لە شیعردا ژیاوە و زۆربەی ڕەخنەگرەکان ئاماژەی ئەوەیان کردووە، کە یەیتس ئەدەبی سەرلەنوێ لە دایک بووی ئیرلەندایە. یەیتس لە ساڵ…

دادگاییکردن, کۆڕاڵێک لە ١١ گۆرانیدا
بابهتدوای جهنگی جیهانیی دووهم و ئاشکرابوونی زیاتری تاوانەکانی هیتلەر و هۆلۆکۆستی جولەکەکان، گفتوگۆیەکی زۆر لە نێوەندە سیاسی و کولتورییەکانی ئەوروپا بە گشتی و ئەڵمانیا بە تایبەتی و پێویستی دادگایکردنی تاوانبارەکان دێتە ئاراوە. شانۆنامەنووسی سوێدی/ئەڵمانی (پیتە…

شکۆی ناشتن, ڕۆمانێکی سیاسی یان ریتواڵێک بۆ خۆشەویستی
بابهتژان ژینییە ١٩١٠- ١٩٨٦، کە لای ئێمە تەنها وەک شانۆنامەنووسێک ناسراوە، چەندان ڕۆمانیشی نووسیوە، کە بە بەردەوامی لە وەرگێڕانی تازەدا بڵاو دەکرێنەوە، لەوانە (دز و خۆشەویستی) و (یاداشتەکانی دزێک). لە وڵاتی سوێد، ژینییە جگە لە شانۆنامەنووس، گوتار و ڕۆما…

گرێی مێدیا و دیدێکی مۆدێرن
بابهتشانۆنامەنووسی گرێکی (یوربیدس) شانۆنامەی (مێدیا)ی بەر لە دووهەزار و چوارسەت و چل و حەوت ساڵ لەمەوبەر نووسیوە، بۆ یەکەمجاریش لە ئەسینا، لە ساڵی ٤٣١ب. ز نەمایش کراوە، لەگەڵ ئەوەیشدا بەردەوام لەناوماندا دەژی، ئازارەکانی و ئەو کردار و تاوانەی کاره…

مارا – ساد و پیتەر ڤایس و شانۆیەكی بەرهەڵستكار
بابهت, لێکۆڵینهوهپیتەر ڤایس هونەرمەند و نووسەرێكی فرە بەرهەم بووە و لە زوربەی بوارە هونەری و ئەدەبییەكاندا پرۆژە و بەرهەمی دانسقە و باڵای هەیە. لەوانەیە ئەمەیش بگەڕێتەوە بۆ ئەو فرە زمان و فرە كولتوورەی، كە هەر لە منداڵییەوە لەگەڵیا گەورە بووە.
وێنەكێشان، ڕۆمان،…

لە شەمشەمەکوێرەکەی گوندەوە بۆ شانۆی گاڵتەگێڕ
بابهت بە بۆنەی کۆچی دوایی داریۆ فۆ-وە
داریۆ فۆ یەکەم شانۆکار و تەنها شانۆکاریشە، کە پاداشتی نۆبڵی ئەدەبی وەرگرتووە؛ ئەکادیمیای سوێدی سەبارەت بەم پاداشتەیش دەڵێت: (داریۆ فۆ وەکوو گاڵتەگێڕەکانی سەدەکانی ناوەڕاست، سەرکۆنەی دەسەڵات دەکات و بەها دەگەڕێنێتەوە …

بیانییەک لەسەر شانۆ
بابهتکتێبێک دەربارەی ئەکتەری کورد-سوێدی و بەرجەستەکردنی شووناس
پرسیارەکانی شووناس لە هونەردا، بە تایبەتی (منی) هونەرمەند لەسەر شانۆ یان لە هەر کارێکی هونەری تردا، چۆن لای بینەران دەخوێندرێتەوە و شووناسی مرۆڤ، له چوارچێوهی تێگهی ئهوانی ترهو…

“من ڕاستی دەنووسم و ئەوەیش دەمکوژێت” تێڕوانینێک لە شانۆنامەکانی سارا کەین
بابهت
سارا کەین ١٩٧١- ١٩٩٩، کە لەم ماوەیەدا کۆی بەرهەمەکانی لە وەرگێڕانی خاتوو (باران) لە دەزگای سەردەم بڵاو کراوەتەوە، بەبێ هیچ گومانێک یەکێکە لە شانۆنامەنووسە پڕ بایەخ و گەورەکانی ساڵانی نەوەدەکانی شانۆی بەریتانی. کەین، کە لەساڵی ١٩٩٣دا یەکەم دەقی (تەقین…

بۆ ئەکتەر’’ سەبارەت بە هونەری نواندن ’’ خوێندنەوەیەک بۆ مێتودی هونەری نواندن لای مایکڵ چێخەف
بابهتمایکڵ چێخەف ١٨٩١-١٩٥٥ تەنها ئەکتەرێکی گەورە و ریژیسۆر نەبووە، بەڵکو پێداگۆگێکی بەسەلیقە و تیۆریستێکی بەتوانا بووە و مێتود و تەکنیکێکی تایبەت بەخۆی، سەبارەت بە هونەری نواندن و پەروەردەکردنی ئەکتەر دامەزراندووە. چێخەف توانایەکی گەورەی لە ڕادەبەری ل…

منەکانی شیلەر لە خۆشەویستی و سیاسەتدا
بابهت
(خۆشەویستی و سیاسەت)، دەقێکی نووسەری ئەڵمانی (فرێدریش شیلەر)ە ١٧٥٩- ١٨٠٥، کە لەساڵی ١٧٨٤دا، لە تەمەنی بیستوسێ سالیدا نووسیویەتی و باسی خۆشەویستی نێوان گەنجێکی نەجیبزادە و ئافرەتێکی بۆرژوازی بچووک؛ بە کورتییەکەی جیاوازی چینایەتی و خۆ…

سێینەیەک بۆ هونەر و ئازاری نەوەکان
بابهت
لە کۆتایی ساڵی پاردا، یەکێک لە کارە گرینگە ئەدەبییەکانی (یون فۆسە)ی شانۆنامەنووسی نەرویژی، بە سوێدی بڵاو کرایەوە. ئەم کارە ئەدەبییەی فۆسە، ڕۆمانێکی سێ بەشییە و وەکوو (سێینەیەک) خەڵاتی ئەنجوومەنی باکوور، کە یەکێکە لە گرینگترین خەڵاتەکانی وڵاتا…
