Entries by dana

نامه‌ی نووسه‌ر شێرزاد حه‌سه‌ن

سڵاو دانا-ی برام.. سەرەتا دەمەوێت پیرۆزبایی شانۆگەرییەکانی ناو ” چیرۆکەکانی با”ت لێبکەم کە خەونی من بوو کە تۆ ئەم شاکارانە بنووسیت، بە هەق و بێ ریاکاری وەک ئەوە وایە من شانۆگەری نووسەرە پرۆفێشناڵەکان بخوێنمەوە کە مایەی سەرسامی و تێڕامانە و زێدە ئاسوودە بووم، دیارە بە شەرمەوە سەرنجەکانی خۆم دەنووسم کە وا بەرەو کۆتایی دەچم، بەلام […]

چیرۆکه‌کانی با

بابه‌ت: کۆمه‌ڵێک ده‌قی شانۆیی چەند ڕازێکی کورت سەبارەت بەم دەقانە  سەرەتا، کە (من و تۆ لەگەڵ با دا)م نووسی، بە بەشی دووەمی ئەو دەقە (دەتدەمە دەست با) دەستم پێ کرد و هیچ پلانێکم بۆ دوو بەشەکەی تری نەبوو. دواتر گفتوگۆی نێوان من و هەندێک لە برادەرەکانم سەبارەت بەو ئەزموونە بچووکە، بیرۆکەی نووسینی دوو بەشەکەی تری […]

سه‌فه‌ر و شانۆ

ناوی کتێب: سه‌فه‌ر و شانۆ (چه‌ند سه‌فه‌رێک به شار و شانۆکانی دونیادا) ناوی نووسه‌ر: دانا ڕه‌ئووف بابه‌ت: سه‌فه‌ر و شانۆ دیزاینی به‌رگ: بڵاوکراوه‌ی که‌پر دیزاینی ناوه‌وه: شاڵاو حه‌بیبه نۆبه‌ی چاپ: ١ بڵاوکراوه‌ی که‌پر کتێبی ژماره: ٥ ژماره‌ی سپاردن: له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کتێبخانه ‌گشتییه‌کان ژماره‌ی ()ی ساڵی ()ی پێ دراوه. سه‌فه‌ر و شانۆ (چه‌ند سه‌فه‌رێک به شار و شانۆکانی دونیادا) سەفەر ئەزموونە. ئەزموونی سەفەر مەودایەکی […]

,

هاملێت لە دیدی تراجیدیای مرۆڤی ئه‌م سه‌رده‌مەوە

١ دەرهێنەری ئینگلیزی پیته‌ر بروک به‌م شێوه‌یه‌ پێناسه‌ی هاملێت ده‌کات: (ده‌کرێت تراجیدیای هاملێت هه‌میشه‌ و سه‌رله‌نوێ، وه‌ک جیهانێکی شاراوه‌ بدۆزرێته‌وه‌ و بژێنرێته‌وه‌. هه‌ر له‌م ده‌روازه‌یه‌شه‌وه‌ ئێمه‌ ده‌توانین له‌ هاملێت-دا به‌دوای ڕاستییه‌کاندا بگه‌ڕێین، ئه‌و ڕاستییانه‌ی ده‌بنه‌ وێنه‌یه‌کی ڕاسته‌وخۆی ڕاڤه‌ و بنیادی ڕژێم، ده‌سه‌ڵات، پێوه‌ندییه‌ ڕامیاری، کۆمه‌ڵایه‌تی و سیسته‌مه‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌کانی کۆمه‌ڵگەی مرۆڤایه‌تی.) ئه‌م پێناسه‌یه‌ی بروک دووپاتی ئه‌و […]

مەرگەساتی شالیر و تێڕوانینێکی گەردوونی بۆ دەسەڵات

دەروازەیەک ولیەم شەكسپیر ١٥٦٤-١٦١٦ بە شانۆنامەكانی دەروازەیەكی گەورە بەڕووی شانۆی جیهانیدا دەكاتەوە، شەكسپیر خاڵێكی گرنگی وەرچەرخان و گۆڕانكارییەكانە و شانۆ فۆرم و شێوازێكی تر لە خۆ دەگرێت، هەر لەبەر ئەوەیشە ساڵانە و لە هەموو جیهاندا و لەسەر هەموو شانۆكان، بە بۆچوون و خوێندنەوەی جیاوازەوە، شانۆنامەكانی شەكسپیر پێشكەش دەكرێن. هەروەها شانۆنامەكانی وەرگێڕدراونەتە سەر هەموو زمانەكانی جیهان […]

تراجیدیا/کۆمیدیا

تێڕوانینێکی فەلسەفی دەکرێت شانۆ لە ساکارترین پێناسەکانیدا لە وشەی درامادا کۆبکەینەوە، درامایش “تراجیدیا، یاخود کۆمیدیا” ململانێیە، قەیرانە، کێشەیە، بەرگریکردنە. دەتوانین بڵێین، کە بە شێوەیەکی گشتی، ململانێ و کێشەکان، لە تراجیدیادا بە کارەسات کۆتایی دێت، بەڵام بە پێچەوانەوە لە کۆمیدیادا، بە خۆشی کۆتاییان دێت. تراجیدی، لە کۆتایدا دەبێتە تراجیدی؛ بە مردن، ئازار و ژان، دابڕان، خەمێکی […]

پایه‌کانی کۆمه‌ڵگە، هێنریک ئیپسن و شانۆی ریالیزمی

هێنریک ئیپسن ١٨٢٨-١٩٠٦ یه‌کێکه له‌و نووسه‌رانه‌ی، که‌ زۆر به‌ ڕاستگۆیی و دیقه‌ته‌وه‌ سه‌رده‌مه‌که‌ی، وێنه‌یه‌کی زیندووی کۆمه‌ڵگەکه‌ی، هه‌ست و نه‌ستی مرۆڤ و ده‌وروبه‌ره‌که‌ی به‌رجه‌سته‌ ده‌کات و وه‌ک هونه‌رمه‌ندێکی نووسه‌ر توانیویه‌تی ڕه‌خنه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی، بۆچوونه‌ فه‌لسه‌فییه‌کانی و دیده‌ واقیعیه‌که‌ی به‌ ئامرازی جیاواز ئاراسته‌ بکات.  ئه‌م دیدە قووڵە، هێنریک ئیپسن ده‌گه‌یه‌نێته‌ لوتکه‌ و داشده‌نرێت به‌ یه‌کێک له‌ نووسه‌ره‌ هه‌ره‌ […]

,

شانۆنامه‌ی “سێ خوشک” و دوا قۆناغه‌کانی ڕه‌وتی شانۆی چێخه‌ف

١ دنیای شانۆنامه‌کانی چێخه‌ف زۆر تایبه‌ته‌، چه‌ندین درامای ناوه‌کی له‌ خۆ ده‌گرێت و به‌ شانۆی ئه‌تمۆسفێر ئاماژه‌ی بۆ ده‌کرێت، ئه‌م ئه‌تمۆسفێرە‌یش پشت به‌ وروژاندنی یاده‌وه‌رییه‌کان، هیواکانی ئاینده‌ و هه‌ڵوێسته‌ و باره‌ دوروونییه‌کان، به‌ تایبه‌تییش هه‌ره‌سهێنانی په‌یوه‌ندی خۆشه‌ویستی و دڵشکاندن، ده‌به‌ستێت. ڕه‌وشه ده‌روونییه‌کانیش له‌نێو خه‌ونه‌کانی ڕابردوو، که‌ نه‌هاتۆته ‌دی و ئاواته‌کانی ئاینده‌یش، که‌ زۆر دووره له‌ […]

چاخی سەهۆڵین

ده‌قێکی شانۆییه‌ له‌ یه‌ک په‌رده‌دا. کارەکتەرەکان کچێکی سەماکار پیاوێکی دەمامک پۆش کۆمەڵێک کەسی دەمامک پۆش کۆمەڵێک خەڵکی شپرزەی جانتا بە دەست   شوێن بیابانێک، لە شوێنی دوای جەنگێک دەچێت.   (ڕووناکی)   (کچێکی سەماکار، لەسەر ڕیتمی مۆسیقایەکی گونجا و بە کراسێکی سپی درێژه‌وه‌ سەما دەکات.)   (لای پشته‌وه‌ی سه‌ر ته‌خته‌ی شانۆوە، چەندان کەس بە دەمامکی […]

,

دەرهێنانی شانۆیی لە شاری سلێیمانیدا

شانۆ لە کوردستان هونەرێکی هێندە دێرین نییە، هەرچەندە چەندان داب و نەریتمان هەن، کە هەناسەیەکی قووڵی درامی و توخمی دراماتیکی لەخۆ دەگرن و دەکرێن ببنە سەرچاوەیەکی گەلێک گرینگ و بەپێز بۆ سەرهەڵدان و دروست بوونی شانۆیەکی نەتەوایەتی و خولقاندنی بنەما دراماتیکییەکان. سەرەتا بەراییەکانی شانۆ، بە تایبەتیش لە شاری سلێمانی دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوو، […]

شانۆی پۆست مۆدێرنیزم

تێڕوانینێک لە هەوڵە مۆدێرنەکانی شانۆ دەستپێک تا ئێستا بەشێکی زۆری ئەو لێکۆڵینەوانەی لەسەر شانۆ کراون و ئەو گفتوگۆیانەی بە درێژایی مێژوو باسیان لە شانۆ کردووە، ڕەوتێکی ئەدەبی لەخۆ گرتووە. لێکۆڵینەوە و گفتوگۆ فەلسەفییەکان سەبارەت بە شانۆ، بۆ نموونە لای (ئەریستۆ، گۆتە، لسینگ، دیدرۆ)… هتد تایبەت بووە بە تەکنیک و هونەری دراما، کارەکتەر، ڕووداو و ستراکتوری […]

کتێبێک هەمیشە کاری تیا دەکرێتەوە

نیهاد جامی کاریگەری ئەنتوان ئارتۆ بەسەر نەخشەی شانۆی جیهانیەوە تا ئەمڕۆیش کاڵنەبۆتەوە، هێندەی کاریگەریەکە بەسەر زۆربەی گروپە ئەزموونکاریەکان ڕەنگی داوەتەوە، شانۆیەک کە ئارتۆ خوازیاری بوو، شانۆیەکی ئایندەخوازی بوو، گەڕانەوەی بەها بوو بۆ ڕۆحی شانۆ، ئازارێکی ڕۆحی بوو کە بە گیانی خۆی کاری بۆ کرد، بۆ ئەوەی تێگەیشتنی زانستیمان بۆ ئارتۆ هەبێت ئەوەندە بەس نیە کتێبە […]

ده‌سپێکی مێژووی ڕه‌خنه‌ی شانۆیی

ده‌روازه‌یه‌ک زمانی ڕه‌خنه‌ی شانۆیی تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌، ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییه‌ش له‌ خودی شێواز، ته‌کنیکی شانۆ و نهێنییه‌کانی گه‌مه‌ی شانۆییدا کۆده‌بێته‌وه‌، ئه‌مه‌یش وا له‌ ڕه‌خنه‌ی شانۆیی ده‌کات، که‌ زۆر جیاواز بێت له‌ شێوازه‌کانی تری ڕه‌خنه‌، هه‌ر بۆ نموونه‌ ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی. له‌ هه‌مان کاتدا و له‌گه‌ڵ بوونی هه‌موو جیاوازییه‌کاندا، هێڵێکی هاوته‌ریب شێوازه‌کانی ڕه‌خنه‌ کۆده‌کاته‌وه‌. ڕه‌خنه‌ی شانۆیی ده‌رگایه‌کی واڵای […]

داهێنان لە دووبارەبوونەوەدایە

چەمکی دووبارەبوونەوە لە شانۆدا لە هەموو هونەرێکی تر زیاتر رۆلێکی گرینگ و پێگەیەکی بەهێزی هەیە بۆ خوڵقاندن، بۆ دروستکردنی کارەکتەر، بۆ راگرتنی ریتم، بۆ ئاشنابوون بە یەکتری، بۆ پەروەردەکردنی وزە ناوەکییەکانمان، بۆ هەست   و نەستمان، بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لە خودی دەقەکە، بۆ ئازایەتی رووبەرووبوونەوەی بینەران و بۆ بەرجەستەکردن. بێگومان بۆ پێگەیشتن و ئاشکرابوونی زیاتری دیدی […]

دیدارێکی هەمەلایەن لەگەڵ ئەدەب و هونەر، کوردستانی نوێ

–بۆچی كورد دەقی شانۆیی خۆماڵی كەمە؟ دەقی شانۆیی ڕەگ و ریشەیەکی قووڵی لە ئەدەب و کولتوور و داب و نەریتی ئەوروپیدا هەیە و دەتوانین بڵێن، کە دەقی شانۆیی کۆنترین ژانرەکانی ئەدەبی ئەوروپی و جیهانە. دەقی نووسراوی شانۆیی، شان بە شانی فەلسەفە و دەقە فەلسەفییەکان، لە گرێکی کۆن سەری هەڵداوە. بێگومان ئەم ستراکتورە دێرین و ئەم […]

بێ ئەوەی هەستی پێ بکەین، تاریک داهات!

چاپی دووەم لە دەزگای مانگ. سەرەتا، کە (من و تۆ لەگەڵ با دا)م نووسی، بە بەشی دووەمی ئەو دەقە (دەتدەمە دەست با) دەستم پێکرد و هیچ پلانێکم نەبوو، بۆ دوو بەشەکەی تری. دواتر گفتوگۆی نێوان من و هەندێک لە برادەرەکانم سەبارەت بەو ئەزموونە بچووکە، بیرۆکەی نووسینی دوو بەشەکەی تری لا دروست کردم. کە تەواویشم کرد، […]