Entries by dana

,

ئاوگوست ستریندبێرگ زمانحاڵی هەژاران

نووسینی: حەمەسەعید حەسەن ئاوگوست ستریندبێرگ: بیۆگرافیا و ڕاڤەکردن، کە دانا ڕەئووف نووسیویەتی و ٢٠١٩ ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند چاپی دووەمی بڵاو کردووەتەوە، کتێبێکە لەبارەی ژیاننامە و بەرهەمەکانی مەزنترین ئەدیبی سوێدەوە کە لە بوارەیلی نووسینی ڕۆمان، شانۆنامە، شیعر و بیروەریدا ڕچەشکێن بووە. ئاوگوست ستریندبێرگ (١٨٤٩ – ١٩١٢) هاوسەردەمی ئەنتوان چیخۆڤ (١٨٦٠ – ١٩٠٤) و هەنریک ئیبسن (١٨٢٨ […]

چێخەف لە پلاتۆنۆڤ- ەوە بۆ باخی گێلاس

گرنگە ئەم کتێبە بخوێنینەوە… چونکە گرنگە چێخەفێکی تر بناسین ڕانانی: ئیدریس عەلی بابەتی ئەم کتێبە، لێکۆڵینەوەی شانۆییە لەسەر پێنج لە بەرهەمە شانۆییە بەنێوبانگەکانی نووسەری ناوداری ڕووسیا (ئەنتوان چێخەف) و لەلایەن نووسەر و هونەرمەندی بە ئەزمونی کورد (دانا ڕەئووف) نووسراوە. ئەم کتێبە لە ماوەی ڕابردودا لەلایەن دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمەوە چاپ و بڵاوکراوەتەوە. گرنگی و […]

سامۆیل بێکێت و شانۆی پووچگه‌رایی

نووسینی: دانا ڕەئووف بابەت: لێکۆڵینەوە بڵاوکەرەوە: ناوەندی بڵاوکردنەوەی کەپر | دەزگای جەمال عیرفان، ٢٠٢١ تاکوو ئێستا بە هه‌زاران لێکۆڵینەوە و کتێب لەسەر ژیان و نووسین و دەقە شانۆیییەکانی بێکێت، بە هەموو زمانەکانی دنیا نووسراون و بڵاو کراونەتەوە، هاوکات بە هەزاران نامەی دکتۆرا و بڕوانامەی خوێندنی باڵای لە هەموو زانکۆکانی جیهاندا، لەسەر نووسینەکانی بێکێت کراوە. مێژووی […]

,

برێشت و تیۆری شانۆی داستان

(١) لە دوای ستانیسلاڤسکییەوە هیچ کەسێک لە سەدەی ڕابردوودا، هێندەی بێرتۆڵد برێشت (١٨٩٨-١٩٥٦) هەژموونی بەسەر شانۆی ئەوروپییەوە نەبووە. هەندێک پێیان وایە، کاریگەرییەکانی برێشت لە ستانیسلاڤسکیش زیاتر و گەورەترە، چونکە ئەو تیۆریست، دەرهێنەر، شانۆنامەنووس و سەرکردەیەکی سەرکەوتووی شانۆیش بووە. لەم ڕووەوە برێشت بە یەکێک لە قۆناخە هەرە گرینگەکانی بەرەوپێشەوەچوونی پرۆسەی شانۆی جیهانیی دادەنرێت و هەر لەسەرەتاوە، […]

دوایین وێستگە

(دوایین وێستگە) بریتییە لە دە دەقی شانۆییی یەک پەردەییی کورت، کە بە شێوەیەک لە شێوەکان یەکتری تەواو دەکەن؛ پەیوەندییەکانی ژن و پیاو، خۆشەویستی و بیرەوەری، خەون و واقیع، ئازار و ژان، مەرگ و ژیان و دابڕان، ڕووداوەکانی ئەم دەقانە پێک دەهێنن. کارەکتەرەکان لە هەموو دەقەکاندا هەمان کەسن، کە لە کات و شوێنی جیاوازدا، لە ئەزموون […]

نامه‌ی نووسه‌ر شێرزاد حه‌سه‌ن

سڵاو دانا-ی برام.. سەرەتا دەمەوێت پیرۆزبایی شانۆگەرییەکانی ناو ” چیرۆکەکانی با”ت لێبکەم کە خەونی من بوو کە تۆ ئەم شاکارانە بنووسیت، بە هەق و بێ ریاکاری وەک ئەوە وایە من شانۆگەری نووسەرە پرۆفێشناڵەکان بخوێنمەوە کە مایەی سەرسامی و تێڕامانە و زێدە ئاسوودە بووم، دیارە بە شەرمەوە سەرنجەکانی خۆم دەنووسم کە وا بەرەو کۆتایی دەچم، بەلام […]

چیرۆکه‌کانی با

بابه‌ت: کۆمه‌ڵێک ده‌قی شانۆیی چەند ڕازێکی کورت سەبارەت بەم دەقانە  سەرەتا، کە (من و تۆ لەگەڵ با دا)م نووسی، بە بەشی دووەمی ئەو دەقە (دەتدەمە دەست با) دەستم پێ کرد و هیچ پلانێکم بۆ دوو بەشەکەی تری نەبوو. دواتر گفتوگۆی نێوان من و هەندێک لە برادەرەکانم سەبارەت بەو ئەزموونە بچووکە، بیرۆکەی نووسینی دوو بەشەکەی تری […]

سه‌فه‌ر و شانۆ

ناوی کتێب: سه‌فه‌ر و شانۆ (چه‌ند سه‌فه‌رێک به شار و شانۆکانی دونیادا) ناوی نووسه‌ر: دانا ڕه‌ئووف بابه‌ت: سه‌فه‌ر و شانۆ دیزاینی به‌رگ: بڵاوکراوه‌ی که‌پر دیزاینی ناوه‌وه: شاڵاو حه‌بیبه نۆبه‌ی چاپ: ١ بڵاوکراوه‌ی که‌پر کتێبی ژماره: ٥ ژماره‌ی سپاردن: له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کتێبخانه ‌گشتییه‌کان ژماره‌ی ()ی ساڵی ()ی پێ دراوه. سه‌فه‌ر و شانۆ (چه‌ند سه‌فه‌رێک به شار و شانۆکانی دونیادا) سەفەر ئەزموونە. ئەزموونی سەفەر مەودایەکی […]

,

هاملێت لە دیدی تراجیدیای مرۆڤی ئه‌م سه‌رده‌مەوە

١ دەرهێنەری ئینگلیزی پیته‌ر بروک به‌م شێوه‌یه‌ پێناسه‌ی هاملێت ده‌کات: (ده‌کرێت تراجیدیای هاملێت هه‌میشه‌ و سه‌رله‌نوێ، وه‌ک جیهانێکی شاراوه‌ بدۆزرێته‌وه‌ و بژێنرێته‌وه‌. هه‌ر له‌م ده‌روازه‌یه‌شه‌وه‌ ئێمه‌ ده‌توانین له‌ هاملێت-دا به‌دوای ڕاستییه‌کاندا بگه‌ڕێین، ئه‌و ڕاستییانه‌ی ده‌بنه‌ وێنه‌یه‌کی ڕاسته‌وخۆی ڕاڤه‌ و بنیادی ڕژێم، ده‌سه‌ڵات، پێوه‌ندییه‌ ڕامیاری، کۆمه‌ڵایه‌تی و سیسته‌مه‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌کانی کۆمه‌ڵگەی مرۆڤایه‌تی.) ئه‌م پێناسه‌یه‌ی بروک دووپاتی ئه‌و […]

مەرگەساتی شالیر و تێڕوانینێکی گەردوونی بۆ دەسەڵات

دەروازەیەک ولیەم شەكسپیر ١٥٦٤-١٦١٦ بە شانۆنامەكانی دەروازەیەكی گەورە بەڕووی شانۆی جیهانیدا دەكاتەوە، شەكسپیر خاڵێكی گرنگی وەرچەرخان و گۆڕانكارییەكانە و شانۆ فۆرم و شێوازێكی تر لە خۆ دەگرێت، هەر لەبەر ئەوەیشە ساڵانە و لە هەموو جیهاندا و لەسەر هەموو شانۆكان، بە بۆچوون و خوێندنەوەی جیاوازەوە، شانۆنامەكانی شەكسپیر پێشكەش دەكرێن. هەروەها شانۆنامەكانی وەرگێڕدراونەتە سەر هەموو زمانەكانی جیهان […]

تراجیدیا/کۆمیدیا

تێڕوانینێکی فەلسەفی دەکرێت شانۆ لە ساکارترین پێناسەکانیدا لە وشەی درامادا کۆبکەینەوە، درامایش “تراجیدیا، یاخود کۆمیدیا” ململانێیە، قەیرانە، کێشەیە، بەرگریکردنە. دەتوانین بڵێین، کە بە شێوەیەکی گشتی، ململانێ و کێشەکان، لە تراجیدیادا بە کارەسات کۆتایی دێت، بەڵام بە پێچەوانەوە لە کۆمیدیادا، بە خۆشی کۆتاییان دێت. تراجیدی، لە کۆتایدا دەبێتە تراجیدی؛ بە مردن، ئازار و ژان، دابڕان، خەمێکی […]

پایه‌کانی کۆمه‌ڵگە، هێنریک ئیپسن و شانۆی ریالیزمی

هێنریک ئیپسن ١٨٢٨-١٩٠٦ یه‌کێکه له‌و نووسه‌رانه‌ی، که‌ زۆر به‌ ڕاستگۆیی و دیقه‌ته‌وه‌ سه‌رده‌مه‌که‌ی، وێنه‌یه‌کی زیندووی کۆمه‌ڵگەکه‌ی، هه‌ست و نه‌ستی مرۆڤ و ده‌وروبه‌ره‌که‌ی به‌رجه‌سته‌ ده‌کات و وه‌ک هونه‌رمه‌ندێکی نووسه‌ر توانیویه‌تی ڕه‌خنه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی، بۆچوونه‌ فه‌لسه‌فییه‌کانی و دیده‌ واقیعیه‌که‌ی به‌ ئامرازی جیاواز ئاراسته‌ بکات.  ئه‌م دیدە قووڵە، هێنریک ئیپسن ده‌گه‌یه‌نێته‌ لوتکه‌ و داشده‌نرێت به‌ یه‌کێک له‌ نووسه‌ره‌ هه‌ره‌ […]

,

شانۆنامه‌ی “سێ خوشک” و دوا قۆناغه‌کانی ڕه‌وتی شانۆی چێخه‌ف

١ دنیای شانۆنامه‌کانی چێخه‌ف زۆر تایبه‌ته‌، چه‌ندین درامای ناوه‌کی له‌ خۆ ده‌گرێت و به‌ شانۆی ئه‌تمۆسفێر ئاماژه‌ی بۆ ده‌کرێت، ئه‌م ئه‌تمۆسفێرە‌یش پشت به‌ وروژاندنی یاده‌وه‌رییه‌کان، هیواکانی ئاینده‌ و هه‌ڵوێسته‌ و باره‌ دوروونییه‌کان، به‌ تایبه‌تییش هه‌ره‌سهێنانی په‌یوه‌ندی خۆشه‌ویستی و دڵشکاندن، ده‌به‌ستێت. ڕه‌وشه ده‌روونییه‌کانیش له‌نێو خه‌ونه‌کانی ڕابردوو، که‌ نه‌هاتۆته ‌دی و ئاواته‌کانی ئاینده‌یش، که‌ زۆر دووره له‌ […]

چاخی سەهۆڵین

ده‌قێکی شانۆییه‌ له‌ یه‌ک په‌رده‌دا. کارەکتەرەکان کچێکی سەماکار پیاوێکی دەمامک پۆش کۆمەڵێک کەسی دەمامک پۆش کۆمەڵێک خەڵکی شپرزەی جانتا بە دەست   شوێن بیابانێک، لە شوێنی دوای جەنگێک دەچێت.   (ڕووناکی)   (کچێکی سەماکار، لەسەر ڕیتمی مۆسیقایەکی گونجا و بە کراسێکی سپی درێژه‌وه‌ سەما دەکات.)   (لای پشته‌وه‌ی سه‌ر ته‌خته‌ی شانۆوە، چەندان کەس بە دەمامکی […]

,

دەرهێنانی شانۆیی لە شاری سلێیمانیدا

شانۆ لە کوردستان هونەرێکی هێندە دێرین نییە، هەرچەندە چەندان داب و نەریتمان هەن، کە هەناسەیەکی قووڵی درامی و توخمی دراماتیکی لەخۆ دەگرن و دەکرێن ببنە سەرچاوەیەکی گەلێک گرینگ و بەپێز بۆ سەرهەڵدان و دروست بوونی شانۆیەکی نەتەوایەتی و خولقاندنی بنەما دراماتیکییەکان. سەرەتا بەراییەکانی شانۆ، بە تایبەتیش لە شاری سلێمانی دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوو، […]

شانۆی پۆست مۆدێرنیزم

تێڕوانینێک لە هەوڵە مۆدێرنەکانی شانۆ دەستپێک تا ئێستا بەشێکی زۆری ئەو لێکۆڵینەوانەی لەسەر شانۆ کراون و ئەو گفتوگۆیانەی بە درێژایی مێژوو باسیان لە شانۆ کردووە، ڕەوتێکی ئەدەبی لەخۆ گرتووە. لێکۆڵینەوە و گفتوگۆ فەلسەفییەکان سەبارەت بە شانۆ، بۆ نموونە لای (ئەریستۆ، گۆتە، لسینگ، دیدرۆ)… هتد تایبەت بووە بە تەکنیک و هونەری دراما، کارەکتەر، ڕووداو و ستراکتوری […]