مراوییە کێوییەکە و فێمێنیزم

ئەو پرسیارانەی هێنریک ئیبسن ١٨٢٨-١٩٠٦ لە هەزار و هەشت سەدەکاندا ورووژاندونی تا ئێستایش لە نێوەندەکانی گفتوگۆ و قسە لەسەرکردنی مەسەلە کۆمەڵایەتییەکاندا کۆن نەبوون و هەمیشە دەورووژێنەوە؛ پرسی ئافرەت، ڕاستگۆیی و درۆ لە ستراکتوری مەسەلەکانی خێزاندا…

تراجیدیای گرێکی و شەڕی تیرۆر

پیاوێک کچەکەی خۆی دەکاتە قوربانی، خۆی لەلایەن ژنەکەیەوە دەکوژرێت، کە ژنەکەیشی بەدەستی کوڕەکەی تۆڵەی لێ دەسەنرێتەوە و دەکوژرێت، بۆ ئەم تۆڵەسندنەوەیش، خوشکەکەی یارمەتی دەدات. هەمووشیان تاوانەکانیان لەبەر هۆکارێکی گرینگ ئەنجام دەدەن: خواوەندەک…

میشیما و مارکیسینان دی ساد

نووسەری ژاپۆنی یوکیو میشیما ١٩٢٥-١٩٧٠ لە دوا ساڵەکانی تەمەنیدا دەبێتە کەسێکی جەنگاوەر و ناشونالیستێکی توندڕەو و گروپێکی چەکدار لەژێر چاودێری و بەرەزامەندی حوکومەت دادەمەزرێنیت. لە ٢٥ی مانگی یانزەی ساڵی ١٩٧٠دا، لەگەڵ چەند گەنجێکی ئەو گروپەدا هێرش…

شەوی دوازدەهەم و کەرنەڤاڵێکی شانۆیی

شانۆنامەی (شەوی دوازدەهەم)ی شەکسپیر بۆ یەکەمجار لە مانگی دووی ساڵی ١٦٠٢دا لە هۆڵی (وایت هۆڵ) نەمایشکراوە. ئەم هۆڵە، کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری لەندەنەوە، ئێجگار گەورەیە و تاکو ئێستا وەکوو خۆی ماوە. کە ئێستایش (شەوی دوازدەهەم) لەسەر شانۆی پادشایەتی ل…

کۆتایی گەمە

زۆربەی تۆێژەرەوانی شانۆی هاوچەرخ لەسەر ئەوە ڕێککەوتوون، کە دووەم جەنگی جیهانی بنەمایەکی پتەوە بۆ دەقە شانۆییەکانی ساموێل بێکێت، چونکە برسێتی، نائومێدیی، مەرگ، نەمانی بەها پیرۆزەکان، کە دەرهاویشتەی جەنگەکە بوون، زەمینەیەکی لەباری دونیا ئاڵۆزەکەی ئەم…

ڕۆنیای کچەچەتە و شانۆی منداڵان

هیچ جێگای گومان نییە، کە ئەسترید لیندگرێن ١٩٠٧-٢٠٠٢ یەکێکە لە گەورەترین نووسەری ئەدەبی منداڵان و ڕۆمانەکانی بۆ زۆربەی زمانەکانی دونیا وەرگێڕدراون، لەوانەیش زمانی کوردی؛ دلاوەر قەرەداغی، فەرهاد شاکەلی، خەبات عارف و ئەنوەر قادر محەمەد... هتد بەشێک …

ئۆتێللۆیەکی هەمیشە مۆدێرن

شانۆنامەی ئۆتێللۆ لە ساڵی ١٦٠٤دا بۆ یەکەمجار لەسەر شانۆی گلوبن بەسەرکەوتنێکی جەماوەریی گەورەوە نەمایش کراوە و لە هەمان ساڵدا لە کۆشکی شاهانەیش نەمایش کراوەتەوە. شەکسپیر تراجیدیاکەی لەنێوان سێ کارەکتەری شانۆنامەکەدا: ئۆتێللۆ، دێزدەمۆنەی ژنی و یاگۆ…

چەمکی سیاسەت لە تراجیدیای گرێکیدا

مرۆڤ هەر لەسەرەتا بەراییەکانەوە ناچار بووە بە دوای وەڵامی ئەو پرسیارانەدا بگەڕێت، کە لە دەوری مەدارەکانی سیاسەت و موڕاڵ سواڕونەتەوە و باسی: چیرۆکی خوڵقاندنی دونیا، میتۆلۆژیا دێرینەکان، دەسەڵات، ڕاستی، فەرمانڕەوایی، ڕێسا، یاسا و سەربەستی دەکەن.…

دانا ڕه‌ئووف له‌ کتێبێکی لێکۆڵینه‌وه‌ی شانۆییدا بە زمانی ئینگلیزی

زنجیره‌ کتێبی "شانۆنووسه‌ نوێخوازه‌ هاوچه‌رخه‌کان"، له‌لایه‌ن‌ ده‌زگای"رۆتلێچ"، که‌ سه‌ر به‌ کۆمپانیای جیهانی "تێیله‌ر و فرانسیس"ه‌ له‌ به‌ریتانیا ده‌رده‌چێت. کۆمپانیاکه، جگه‌ له‌ به‌ریتانیا،‌ نووسینگه‌ی له‌ نیویۆرک، بۆکاراتۆن(فلۆریدا)، فلادیلفیا، سه‌نگافو…

ئوستاد و مارگەرێتا

لەو ڕۆژەوەی ڕۆمانی (ئوستاد و مارگریتا)ی نووسەری ڕووسی میخاێل بولگاکەف (١٨٩١-١٩٤٠) بڵاو کراوەتەوە، بۆتە جێگای سەرنجی شانۆکاران و تائێستایش بە سەدەها جار لەسەر شانۆکانی دونیا نەمایش کراوە. ئەم شاکارە ئاڵۆزە هەردەم بووەتە جێگەی سەرنجی شانۆکارەکانی جیهان …

ستریندبێری لە گەشتی هونەرێکی گشتگردا

,
یەکێک لە دوا چالاکییەکانی ساڵی "ئاگوست ستریندبێری" ١٨٤٩ - ١٩١٢ پڕۆژەی "دوا ئاگاداری" بوو، پرۆژەیەک، کە شانۆو هونەری وێنەکێشان و پێشانگایان لە نووسین و دەقە شانۆییەکانی ستریندبێریەوە کۆکردبووە و هونەرێکی گشتگرییان لێ پێک هێنا بوو. ستریندبێری بەرلەوەی …

شانۆنامەنووسەکانی سەردەمی شەکسپیر

ناکرێت لە شەکسپیر بکۆڵیتەوە، بەبێ ئەوەی ئاوڕێکی جدی لە بزووتنەوەی شانۆ و شانۆنامەنووسین لەسەردەمی شەکسپیر، بەتایبەتیش لەساڵەکانی ١٦٠٠ەکانی ئینگلتەرەدا نەدەیتەوە. لەم سەردەمەدا، جگە لە شەکسپیر سەدەها شانۆنامەنووس هەبوون و بەهەزارەها شانۆنامە…

دیدێکی ساکار و قۆناخێکی نوێی کارکردن لە لای پیتەر بروک

ڕیژیسۆری جیهانی "پیته‌ر بروك" کە بە کارە شانۆییەکانی بینەرێکی ئێجگاری زۆری لە سەراپای هەموو دونیادا لە خۆی کۆکردۆتەوە، له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا ڕووی كردۆته‌ پرۆژه‌ و نه‌مایشی ساكار و زۆر كورت، نه‌مایشه‌كانی ئەم دە، بیست ساڵەی دوایی وه‌ك پا…

شانۆی سویدی له‌ ڕوانگه‌ی شانۆكاری كورده‌وه‌

ئه‌و كاتانه‌ی له‌به‌رامبه‌ر شانۆیه‌كی وه‌ك شانۆی سویدی ده‌وه‌ستین، مه‌عریفه‌ی شانۆیی ئێمه‌ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و شانۆیه‌ مه‌عریفه‌یه‌كی ده‌وڵه‌مه‌ند نیه‌، به‌ڵكو مه‌عریفه‌یه‌كه‌ جگه‌ له‌ چه‌ند تێكستێكی سترێندبێری تێناپه‌ڕێت، بۆیه‌ تا كۆتایی هاتنی سه‌ده‌ی بیسته‌میش ئێمه‌ ئه…

ئێرلەندە وڵاتی چیرۆک و سەرگوزشتە گالیکییەکان

لە هەشتاکاندا، کە لە پەیمانگای هونەرە جوانەکان بووم، شانۆی ''ئابی'' لە دبلن جێگای سەرنج و تێڕامانی من و هاوڕێ قوتابییەکانم بوو. بە وردی دەقە شانۆییەکانی نووسەرە ئێرلەندییەکانمان دەخوێندەوە و پێگەی سیاسیی ئەم شانۆیەمان بە شۆڕشە چەکدارییەکەی ئێر…

لاش نۆرێن لە شەوێکی فەلسەفیدا

شانۆنامە نووسی سوێدی "لاش نۆرێن" لە دایک بووی ساڵی ١٩٤٤، لەسەرەتادا بە شیعر دەست پێ دەکات و لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا یەکەم دیوانە شیعری خۆی (لەیلاک، بەفر) بڵاودەکاتەوە. دواتر چەند دیوانێکی تر و ڕۆمان دەنووسێت، شیعر و پەخشان تێکەڵاو دەکات و دون…