فیستیڤاڵی ئینگمار بێرگمان بۆ شانۆی نێونەتەوەیی

ئەم ساڵ یادی سەد ساڵەی لەدایکبوونی ریژیسۆر و نووسەری بەناوبانگی سوێدی (ئینگمار بێرگمان ١٩١٨-٢٠٠٧)ەو بەم بۆنەیەشەوە، شانۆی پادشایەتی چوارەم فیستیڤاڵی شانۆی نێونەتەوەیی ساز کرد. شانۆی پادشایەتی بە شەش نەمایش بەشدار بوو، هەوەها چەردەیەک لە نەمای…

دانا ڕەئووف و من و تۆ لەگەڵ بادا

,
ھەر کارێکی ئەدەبی لەھەر بوارێکدا بنووسرێت، سەر بەھەر ژۆنرێیەک بێت، نووسەر دەیەوێت مەسیجێک بگەنێتە خوێنەرەکانی، پێم وایە ئەمە فەلسەفەی نووسینە... گەر تێکستێ ھەڵگری فەلسەفەیەک نەبێت، کە بونیادی دەقەکەی لەسەر دامەزراوە، بێگومان ئەو دەقە خاوەنی ھیچ گوت…

شانۆ و هەمبەرەکەی

نووسەر و شانۆکاری فەرەنسی (ئەنتۆنان ئارتۆ) لە ساڵی ١٩٣٨دا چاپی یەکەمی کتێبی (شانۆ و هەمبەرەکەی) بڵاو دەکاتەوە. کتێبەکەیش، کە نووسەر لە چەند کاتێکی جیاوازدا نوسیوویەتی، تەقەلایەکە بۆ بەرەنگاربوونەوەی شانۆی باو و لە هەمان کاتدا ڕۆنانی شانۆیەکی ت…

شانۆنامه‌ی ''که‌سێک هه‌ر دێ'' یۆن فۆسه‌ و شانۆی مۆدێرنی ئه‌وروپی

یۆن فۆسه‌ له‌ ساڵی ١٩٩٤ دا، له‌سه‌ر شانۆی نه‌ته‌وایه‌تی بێرگن، بۆ یه‌که‌مجار به‌ شانۆنامه‌ی وه‌ هه‌رگیز ئێمه‌ له‌یه‌کتر جیانابینه‌وه‌ ده‌رده‌که‌وێت، ئه‌م ده‌رکه‌وتنه‌ سه‌ره‌تای ستایلێکی تازه‌ و مۆرکێکی تایبه‌ت له‌ شانۆی نه‌رویژی، دواتریش له‌ تێکڕای شانۆی ئه‌‌وروپی و…

ئینگمار بێرگمان لە پرۆسەی نووسینێکی گەمەئامێزەوە بۆ فیلم

نووسەر و ریژیسۆری سوێدی ئینگمار بێرگمان ١٩١٨-٢٠٠٧ هەمیشە دیدێکی گەمەئامێز و داهێنەرانەی بۆ پرۆسەی نووسین هەبووە و نووسینەکانی چەندان مەودای گرینگ و دەوڵەمەند لەخۆ دەگرن؛ بێرگمان تەنها نووسەری سیناریۆی فیلمەکانی خۆی نەبووە، بەڵکوو دەقی شانۆیی، ڕۆ…

کۆڕاڵی مەرگ لە مۆسیقای زستاندا

شانۆنامەنووسی سوێدی (لاش نۆرێن) تەمەنی حەفتا ساڵی تێپەڕاندوە و هەست دەکات بەرەو دوا وێستگەکانی ژیان دەڕوات و لە یاداشت و دیدارەکانیشیدا ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە، کە بەرەو مەرگ دەڕوات. ئەم هەستەی خۆی لە دەقێکی تازەیدا ده‌ربڕیوه‌ و هەوڵی داوە، لە دوورەو…

لە ئۆیدیپوس-ەوە بۆ ئەنتیگۆنە, دیدێکی مۆدێرن بۆ درامای گرێکی

شانۆی گرێکی لەگەڵ پرۆسەی دیموکراسی یۆنان، بەر لە دوو هەزار و پێنج سەد ساڵ گەشە دەکات و دەشبێتە ئامڕازێکی گرینگی ئەو پرۆسەیە. شانۆ بوارە کردەییەکەی سیستێمە دیموکراسییەکەی یۆنان بوو، لە ڕێگای شانۆوە ئەو گفتوگۆیانە دەکران و بەرجەستە دەکران، کە لە دا…

دوا شریتی کراپ, بێکێت و ڕۆژمێرێکی تۆمار کراو

  سامۆێل بێکێت گەردوونێکی تایبەتمەندە بەخۆی و دەقە شانۆییەکانی ژانرێکی تایبەتی بێکێت-ە، کە لە مێژووی شانۆدا، ناوازەیە و لە دەقی هیچ نووسەرێکی تر ناچێت؛ ئەوەی ئەو نووسیویەتی، چ لە ڕووی فۆرم و چ لە ڕووی ناوەڕۆکەوە، دابڕانێکی سەرتاسەری …

باوک, لە پرۆسەیەکی هەڵوەشاندنەوەی دەق دا

ئاوگوست ستریندبێرگ ١٨٤٩-١٩١٢ شانۆنامە ناتورالیزمییەکەی (باوک) لە ساڵی ١٨٨٧ دا نووسیوە و یەکێکە لەو دەقانەی تا ئێستایش بە بەردەوامی لەسەر شانۆکانی دونیا نەمایش دەکرێت. فەیلەسوفی ئەڵمانی فریدریش نیتشە، بە خوێندنەوەی ئەم دەقە سەرسام دەبێت و نامە بۆ ستری…

تێڕوانینێکی کورت سەبارەت بە مێتۆدی چێخه‌ف له‌ نووسیندا

هونەری ڕۆمان، لە ئەدەبی ڕووسیدا ڕۆڵێکی گرینگ و بەهایەکی گەورەی، نەک تەنها بۆ ئەدەبی ڕووسی، بەڵکوو بۆ تێکڕای ئەدەبی جیهانی هەبووە. ئەم هونەرە، بە تایبەتی ڕۆمانی ڕیالیزم، که‌ هەر لە نیوەی ساڵەکانی ١٨٠٠ەکانەوە بۆ رووسەکان لە پرسە هەنووکەیی و مەسەل…

واقیع لە ژیانەوە بۆ ئەدەب، تێڕوانینێکی نوێ لە ژیان و ئەدەبی کافکا

لەم ماوەیەدا، ڕۆژنامە و گۆڤارە کولتوورییەکانی سوێد ڕانانی کتێبێکیان، کە بە سێ بەرگ لە ئەڵمانیا و بە زمانی ئەڵمانی لەسەر ژیان و بێوگرافیای فرانس کافکا ١٨٨٣ – ١٩٢٤ دەرچووە، بە تێر و تەسەلی کردووە. لەم کتێبەدا، جیا لە هەموو ئەو کتێبانەی تاکوو ئێستا لەسەر …

باخی گێلاس و رەوشی سیاسی ئەمڕۆی مۆسکۆ

باخی گێلاس، کە دوا دەقی چێخەف-ە و لە ساڵی ١٩٠٣ دا نووسیویەتی، هەمیشە بۆ ڕووسیا و بۆ جیهانیش شتگەلی نوێیان تێدایە و دەکرێت لە هەموو سەردەمێکدا نەمایش بکرێت و زۆر شتی تازەیش بەو ڕۆژەی نەمایشەکەی تیا پێشکەش دەکرێت، بڵێت. سانسور هەر لە سەردەمی چێخەف-ەوە لەم ڕا…

ژیانی وەستاو, گەڕانەوەیەکی تری لاش نۆرێن بۆ ژیان و مەرگ

  شانۆنامەنووسی سوێدی (لاش نۆرێن) دەقێکی تازەی خۆی (ژیانی وەستاو) لە شانۆی پادشایەتی پێشکەش دەکات. ئەم دەقە نوێیەی، کە هەر لە ریژی خۆیەتی، زیاتر سیناریۆیەکی درێژە و بە چەشنی نۆتەی مۆسیقا، گوزارشت لە ژیان و مەرگ لە ژیانی ڕۆژانە و هەرو…

دراماتۆرگ

  لەم سی چل ساڵەی دوایدا، پیشەی دراماتۆرگ لە شانۆکانی ئەوروپادا دەبێتە توخمێکی گرینگ و ڕۆژ بە بەرۆژیش پێگەی دراماتۆرگ پتەوتر دەبێت و تەنانەت  ئێستا لە پەیمانگا و زانکۆکانی جیهاندا، وەک بەشێکی تایبەتمەند و سەربەخۆ دەخوێندرێت. دەستەواژە و چ…

رازگربە و دڵخۆشبە, گەشتێک بە دونیابینی و شیعری یەیتس-دا

شاعیری و شانۆنامەنووسی ئێرلەندی (ولیەم باتڵەر یەیتس) ١٨٦٥ – ١٩٣٩ یەکێکە لە گرینگترین شاعیرەکانی سەدەی ڕابردوو، خۆی شیعر بووە و لە شیعردا ژیاوە و زۆربەی ڕەخنەگرەکان ئاماژەی ئەوەیان کردووە، کە یەیتس ئەدەبی سەرلەنوێ لە دایک بووی ئیرلەندایە. یەیتس لە ساڵ…

دادگاییکردن, کۆڕاڵێک لە ١١ گۆرانیدا

دوای جه‌نگی جیهانیی دووه‌م و ئاشکرابوونی زیاتری تاوانەکانی هیتلەر و هۆلۆکۆستی جولەکەکان، گفتوگۆیەکی زۆر لە نێوەندە سیاسی و کولتورییەکانی ئەوروپا بە گشتی و ئەڵمانیا بە تایبەتی و پێویستی دادگایکردنی تاوانبارەکان دێتە ئاراوە. شانۆنامەنووسی سوێدی/ئەڵمانی (پیتە…