دیداری شاخەوان سدیق بۆ گۆڤاری باران

ساڵانى ڕابردوو کۆمەڵێک نمایشکران، کە زیاتر نمایشى شانۆیى کلاسیکى بوون و دەقەکانیان زیاتر دەقى وەرگێڕاو بوون،  ئەم کارانە لە سەرەتادا بینەرێکى زۆریان هەبوو، بەڵام وردەوردە ئەم بینەرە نەما تا ئەوکاتەى کۆڕى شانۆى با دەقى خۆماڵیان دروست کرد، دەقێک کە پێشتر…

دادگاییکردن, کۆڕاڵێک لە ١١ گۆرانیدا

دوای جه‌نگی جیهانیی دووه‌م و ئاشکرابوونی زیاتری تاوانەکانی هیتلەر و هۆلۆکۆستی جولەکەکان، گفتوگۆیەکی زۆر لە نێوەندە سیاسی و کولتورییەکانی ئەوروپا بە گشتی و ئەڵمانیا بە تایبەتی و پێویستی دادگایکردنی تاوانبارەکان دێتە ئاراوە. شانۆنامەنووسی سوێدی/ئەڵمانی (پیتەر ڤایس) ١٩١٦ – ١٩٨٢ بۆ…

شکۆی ناشتن, ڕۆمانێکی سیاسی یان ریتواڵێک بۆ خۆشەویستی

ژان ژینییە ١٩١٠- ١٩٨٦، کە لای ئێمە تەنها وەک شانۆنامەنووسێک ناسراوە، چەندان ڕۆمانیشی نووسیوە، کە بە بەردەوامی لە وەرگێڕانی تازەدا بڵاو دەکرێنەوە، لەوانە (دز و خۆشەویستی) و (یاداشتەکانی دزێک). لە وڵاتی سوێد، ژینییە جگە لە شانۆنامەنووس، گوتار و ڕۆمانەکانیشی کراون…

لاش نۆرێن, هەرەسهێنانی خێزان و بنەما کۆمەڵایەتییەکان

دوا کتێبم، لاش نۆرێن لەم ڕۆژانەدا دوا بەرهەمم (لاش نۆرێن و هەرەسهێنانی خێزان و بنەما کۆمەڵایەتییەکان) لە دەزگای سەردەم چاپ و بڵاو کرایەوە. چیم تا ئێستا لەسەر لاش نۆرێن نووسیوە و وەرگێڕاوە، لەم کتێبەمدا کۆکراونەتەوە. وەک ئاشکرایە بەشێک لە دەقە…

گرێی مێدیا و دیدێکی مۆدێرن

شانۆنامەنووسی گرێکی (یوربیدس) شانۆنامەی (مێدیا)ی بەر لە دووهەزار و چوارسەت و چل و حەوت ساڵ لەمەوبەر نووسیوە، بۆ یەکەمجاریش لە ئەسینا، لە ساڵی ٤٣١ب. ز نەمایش کراوە، لەگەڵ ئەوەیشدا بەردەوام لەناوماندا دەژی، ئازارەکانی و ئەو کردار و تاوانەی کاره‌کته‌ری مێدیا…

مارا – ساد و پیتەر ڤایس و شانۆیەكی بەرهەڵستكار

پیتەر ڤایس هونەرمەند و نووسەرێكی فرە بەرهەم بووە و لە زوربەی بوارە هونەری و ئەدەبییەكاندا پرۆژە و بەرهەمی دانسقە و باڵای هەیە. لەوانەیە ئەمەیش بگەڕێتەوە بۆ ئەو فرە زمان و فرە كولتوورەی، كە هەر لە منداڵییەوە لەگەڵیا گەورە بووە. وێنەكێشان،…

لە شەمشەمەکوێرەکەی گوندەوە بۆ شانۆی گاڵتەگێڕ

 بە بۆنەی کۆچی دوایی داریۆ فۆ-وە داریۆ فۆ یەکەم شانۆکار و تەنها شانۆکاریشە، کە پاداشتی نۆبڵی ئەدەبی وەرگرتووە؛ ئەکادیمیای سوێدی سەبارەت بەم پاداشتەیش دەڵێت: (داریۆ فۆ وەکوو گاڵتەگێڕەکانی سەدەکانی ناوەڕاست، سەرکۆنەی دەسەڵات دەکات و بەها دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەو شتانەی، کە…

بیانییەک لەسەر شانۆ

کتێبێک دەربارەی ئەکتەری کورد-سوێدی و بەرجەستەکردنی شووناس پرسیارەکانی شووناس لە هونەردا، بە تایبەتی (منی) هونەرمەند لەسەر شانۆ یان لە هەر کارێکی هونەری تردا، چۆن لای بینەران دەخوێندرێتەوە و شووناسی مرۆڤ، له‌ چوارچێوه‌ی تێگه‌‌ی ئه‌وانی تره‌وه، چۆن لێك ده‌درێته‌وه‌‌؟ لەوانەیە ئەم…

دیداری شۆرش خەفووری بۆ ڕۆژنامەی (هیچ)

لەگەڵ ئەوەیشدا، کە ڕاگەیاندنی کوردی زۆربەی کارەکانی خۆی بە هاوکاری هونەرمەندان ڕایی دەکات، بەڵام وەک دەزانی ئەم ڕاگەیاندنە، کەمترین بایەخ بە هونەرەکان دەدات، بە شێوەیەکی گشتی گرینگیدانی ڕاگەیاندنەکان بە هونەر، شێوازی تەفریحی تێنەپەڕاندووە. ئێوە وەک هونەرمەندێک و ڕەخنەگرێکی هونەری ئەم…

“من ڕاستی دەنووسم و ئەوەیش دەمکوژێت” تێڕوانینێک لە شانۆنامەکانی سارا کەین

سارا کەین ١٩٧١- ١٩٩٩، کە لەم ماوەیەدا کۆی بەرهەمەکانی لە وەرگێڕانی خاتوو (باران) لە دەزگای سەردەم بڵاو کراوەتەوە، بەبێ هیچ گومانێک یەکێکە لە شانۆنامەنووسە پڕ بایەخ و گەورەکانی ساڵانی نەوەدەکانی شانۆی بەریتانی. کەین، کە لەساڵی ١٩٩٣دا یەکەم دەقی (تەقینەوەکان) دواتریش…

کتێبەکانی شانۆ و تیۆر و پراکتیک

هیچ هونەرێک هێندەی هونەری شانۆ لەناو تیۆردا کاری نەکردووە، هیچ ژانرێکی ئەدەبیش هێندەی دراما، لەسەر بنەماکانی تیۆر گەشەیەکی بەردەوامی بەخۆیەوە نەدیووە. هەموو پرۆسە پراکتیکییەکەی شانۆ لەنێو لاپەرەکانی کتێب و تێڕوانینێکی هزری و بۆچوونێکی تیۆرییەوە بنەماکانی داڕشتووە، سەرلەنوێ ئەو ئەزموونەی لەسەر…

بۆ ئەکتەر’’ سەبارەت بە هونەری نواندن ’’ خوێندنەوەیەک بۆ مێتودی هونەری نواندن لای مایکڵ چێخەف

مایکڵ چێخەف ١٨٩١-١٩٥٥ تەنها ئەکتەرێکی گەورە و ریژیسۆر نەبووە، بەڵکو پێداگۆگێکی بەسەلیقە و تیۆریستێکی بەتوانا بووە و مێتود و تەکنیکێکی تایبەت بەخۆی، سەبارەت بە هونەری نواندن و پەروەردەکردنی ئەکتەر دامەزراندووە. چێخەف توانایەکی گەورەی لە ڕادەبەری لە بەرجەستەکردنی هەموو چەشنە ڕۆڵێکدا…

منەکانی شیلەر لە خۆشەویستی و سیاسەتدا

  (خۆشەویستی و سیاسەت)، دەقێکی نووسەری ئەڵمانی (فرێدریش شیلەر)ە ١٧٥٩- ١٨٠٥، کە لەساڵی ١٧٨٤دا، لە تەمەنی بیستوسێ سالیدا نووسیویەتی و باسی خۆشەویستی نێوان گەنجێکی نەجیبزادە و ئافرەتێکی بۆرژوازی بچووک؛ بە کورتییەکەی جیاوازی چینایەتی و خۆشەویستییەکی هەر لەسەرەتاوە قەدەخەکراو دەکات. (فێردیناند…

سێینەیەک بۆ هونەر و ئازاری نەوەکان

  لە کۆتایی ساڵی پاردا، یەکێک لە کارە گرینگە ئەدەبییەکانی (یون فۆسە)ی شانۆنامەنووسی نەرویژی، بە سوێدی بڵاو کرایەوە. ئەم کارە ئەدەبییەی فۆسە، ڕۆمانێکی سێ بەشییە و وەکوو (سێینەیەک) خەڵاتی ئەنجوومەنی باکوور، کە یەکێکە لە گرینگترین خەڵاتەکانی وڵاتانی ئەسکەندەناڤی، بە دەست…

واقیعیەتی چێخەف

شانۆنامەکانی ئەنتوان چێخەف بەشێکن لە ڕەوتی واقیعیەت لە شانۆی ئەوروپیدا، ئەوەی جێگای گومانیش نییە، کە چێخەف لە زۆر ڕووەوە واقیعیەتی شانۆنامەنووسەکانی ئەوروپای تێپەڕاندووە. چێخەف توانی مامەڵەیەکی بابەتیانە لەگەڵ واقیع بکات. ئەگەر بەشێکی زۆری نووسەرانی ئەوروپا، لەسەر بنەما بیۆگرافیاکانی ژیانی خۆیان…

پرۆمێسیۆسی کۆتوبەندکراو

لە سەرەتاوە ئەفسانەی، پرۆمێسیۆس پەیوەندیی بە ئاگرەوە هەبووە. بە پێی میتۆلۆژیای گرێکی، پرۆمێسیۆس ئاگری بۆ مرۆڤ دابین کردووە، (زیۆس)ی پادشای خواوەندەکان بەمە قایل نابێت و وەک سزایەک ئاگرەکە لە مرۆڤ دەسێنێتەوە، بەڵام پرۆمێسیۆس تاوانێکی تر دەکات و ئاگرەکە لە خواوەندەکان…

(خەباتی من) لە ڕۆمانەوە بۆ شانۆ

(خەباتی من) ڕۆمانێکی گەورەی شەش بەشییە و لەسەر بیۆگرافیای نووسەرەکەی (کارڵ ئوڤە کناوسگۆرد)، کە نووسەرێکی هاوچەرخی نەرویژییە، ڕۆنراوە، ئێستا ئەم ڕۆمانە لەسەر شانۆی شاری ستۆکهۆڵم لە نەمایشێکی سەرنج ڕاکێشی شانۆییدا پێشکەش دەکرێت. ریژیسۆری ئەم پرۆژەیە و بۆ چارەسەرکردنی کێشە هونەرییەکان…

دیداری هێما نەبی بۆ هەفتەنامەی (وشە)

  زۆرجار دەگوترێت شانۆی كوردی تا ئێستایش لەناو پایەكانی كەلەپوور دایە و نەیتوانیووە بە شێوەیەكی مۆدێرن مانفێستی خۆی بكات، ئایا ئەمە پەیوەندی بەوەوە هەیە، كە ئێمە نەمانتوانیوە فەلسەفەیەكی شانۆیی خۆماڵیمان هەبێت؟ من بە پێچەوانەوە مەسەلەکە دەبینم. شانۆی کوردی تا ئێستا…

ماسک, سێبەرەکانیشمان بدەرەوە

مرۆڤبوون پرۆسەیەکی درێژی لە دوانەهاتووی خوڵقاندنە. ئێمە بە بەردەوامی لە دروستکردن و دۆزینەوەی  خۆمان داین، زۆرجاریش ئەم پرۆسەی خۆدۆزینەوەیە بەپێی ستراکتور و بنەمایەکی دیاریکراو ڕێچکەی خۆی وەردەگرێت. وێنە سەرەتاییەکان و هێدمە دەروونییەکانمان فۆرمی مرۆڤبوونمان لەنێو کۆمەڵ و لەگەڵ خودی خۆمان…

هارۆڵد پینته‌ر، شانۆیه‌كی سیاسی و گه‌مه‌ی ده‌سه‌ڵات لای هارۆڵد پینته‌ر

هه‌موو جارێک، که سه‌رله‌نوێ شانۆنامه‌‌کانی نووسه‌ری ئینگلیزی هارۆڵد پینته‌ر 2030-2008 ده‌خوێنمه‌وه، شتێکی نوێتریان تیا ده‌دۆزمه‌وه، که له‌وه‌وبه‌ر ده‌رکم پێ نه‌کردوون، نهێنییه‌کی ترم بۆ ئاشکرا ده‌بێت و زیاتر له گه‌مه‌ی ده‌سه‌ڵات و چه‌مکی هه‌ڕه‌شه و مۆتیڤه ترسناکه نادیاره‌کانی ده‌گه‌م. پینته‌ر دید…

ژان ژینییه‌ ئه‌فسانه‌ و واقیع

ژیانی ژان ژینییه‌، له‌دایكبوونی، گه‌وره‌بوونی، یاخیبوونی، نووسینه‌كانی، پێوه‌ندییه‌ سێكسییه‌ ناته‌باكانی، به‌دمه‌ستیی، سواڵكردن، هۆمۆسێكسواڵیی، دزیی، بێلانەیی، بەرەڵایی، به‌ندیخانه‌ و ته‌نانه‌ت مه‌رگی خۆشی و واقیعیش لەسەر هەموو ئاستەکان تێکەڵاوی ئەندێشەیەکی بێ مەودا دەکات و ئه‌فسانه‌یه‌كی جیاواز ده‌خوڵقێنێت‌. ئه‌فسانه‌یه‌ك، كه‌ فه‌یله‌سوف و نووسه‌ری…